Συνέντευξη στην εκπαιδευτικό Κακκέ Χριστίνα

Ιερά Εξέταση. Το δικαστήριο των Ρωμαιοκαθολικών που απώτερος στόχος του ήταν να καταδικάσει, ακόμα και να αφορίσει τους αποστάτες της Καθολικής Πίστης. Οι μύθοι και οι θρύλοι γύρω από τον μεσαιωνικό αυτό θεσμό πολλοί. Αναίτιες κατηγορίες, προδοσίες, πολιτικά παιχνίδια εξουσίας, βασανιστήρια που ξεφεύγουν της λογικής, είναι μόνο λίγα από τα πολλά που διασώζονται μέχρι τις μέρες μας.

Ένα από τα σωζόμενα αρχεία είναι και τα πρακτικά της δίκης του Ζιλ Ντε Ραι. Ένα όνομα άγνωστο σε πολλούς. Στρατάρχης της Γαλλίας, πάμπλουτος από κληρονομιά και ορκισμένος πολεμικός σύντροφος της Ιωάννας της Λωραίνης κατά τη διάρκεια του Εκατονταετή Πολέμου της Γαλλίας έναντι των Άγγλων.

Πώς φτάνει στο σημείο όμως, ένας πιστός σύντροφος, ορκισμένος να προστατεύει την Ιωάννα και την καθολική πίστη, να απαγάγει, να τεμαχίζει, να σοδομίζει νεαρά παιδιά και να τα προσφέρει ως θυσία στον Σατανά; Πώς φτάνει στο σημείο να θεωρείται από πολλούς ο πρώτος serial killer της Ιστορίας; Ήταν άραγε η καταδίκη της Ιωάννας και ο θάνατός της στην πυρά το έναυσμα που τον οδήγησε σε αυτήν τη μεταστροφή; Ή μήπως άλλα πολιτικά παιχνίδια ανθρώπων με εξουσία που προσπαθούσαν να τον υποσκελίσουν και να υφαρπάξουν όση περιουσία του απέμεινε, δημιούργησαν και έστησαν ένα τέτοιο βαρύ κατηγορητήριο; Αθώος ή Ένοχος;

Σύμφωνα με τις κατηγορίες υπολογίζεται ότι βίασε και σκότωσε πάνω από 500 παιδιά. Φτωχά αγόρια της περιοχής, που δύσκολα θα αναζητούνταν ή που οι γονείς τους δε θα είχαν τη δύναμη να τα βάλουν με τον πλούσιο Ζιλ Ντε Ραι. Αντιμετώπισε πολιτική και θρησκευτική δίκη. Στην Ιερά Εξέταση οδηγήθηκε με την κατηγορία της εξάσκησης της μαύρης μαγείας και της θυσίας στον Σατανά. Αφορίστηκε. Όλα τα πρακτικά της δίκης του, σώθηκαν με τη μορφή μονολόγου από τον Hugo Claus, ο οποίος διασκευάστηκε και για το θέατρο. Η Μαρία Ευσταθιάδη το μετέφρασε στα ελληνικά και εκδόθηκε αρχικά από τις εκδόσεις Γαβριηλίδη.

Ο Νίκος Χατζηπαπάς, σκηνοθετεί και ερμηνεύει μοναδικά την ομολογία του Ζιλ ντε Ραι μπροστά στην Ιερά Εξέταση. Μια συγκλονιστική κατάθεση, μία μοναδική κατάδυση στη ψυχοσύνθεσή του πρωταγωνιστή. Αποτυπώνει με ακρίβεια όλες τις διακυμάνσεις του ήρωα, από την απόλυτη αλαζονεία και χλευασμό της Ιεράς Εξέτασης, στον τρόμο μπροστά στον αφορισμό του και στην προοπτική της αιώνιας καταδίκης, στην παραδοχή της ομολογίας του, στην απογύμνωση και στον εκμηδενισμό του  μέχρι την τελική συνειδητοποίηση.

Παρατηρώντας τον σκηνοθέτη και ηθοποιό δε γίνεται να μην αναρωτηθείς πως κατορθώνει να αποτυπώνει με τέτοια σοκαριστική ωμότητα και ρεαλισμό όλες αυτές τις ψυχολογικές εξάρσεις του ήρωα. Πως μπορεί μετά να «σβήσει » όλη αυτήν την ένταση και να επέλθει σε ισορροπία.

«Ένα χρόνο δούλευα το κείμενο. Έξι μήνες έκανα πρόβες, πεντάωρες. Ο χρόνος είναι απαραίτητος εδώ, γιατί αλλιώς δεν προλαβαίνεις να αφομοιώσεις το κείμενο, όλες τις αποχρώσεις του. Οπότε είναι η επίδραση του χρόνου που είναι καταλυτική στην ερμηνεία».

«…Χωρίς ίχνος ναρκισσισμού, χωρίς καμία ωραιοποίηση, ήθελα να δοκιμάσω βιωματικά τη μέθοδο προσέγγισης του ρόλου, μια μέθοδο ταύτισης. Υπάρχει  το control, ο έλεγχος, ο αυτοέλεγχος…  Αυτό λειτουργεί αντισταθμιστικά στη βιωματική προσέγγιση. Αυτό που κάνεις το ελέγχεις εκείνη την ώρα. Οπότε το control σε βοηθά στην ανάνηψη… Είναι σαν τη τεχνική του καταδύτη. Πρέπει να βουτήξεις μέσα στον ρόλο και να αναδυθείς. Σε αυτό σε βοηθά το control.»

«Φόραγα τα παπούτσια του ρόλου πραγματικά στις πρόβες, όπως και τα κοστούμια. Ώστε να φαίνεται ότι ο χρόνος έχει περάσει πραγματικά και όχι τεχνητά. Να είναι πραγματική η φθορά τους. Όλο αυτό σε βοηθά να εστιάζεις στη στιγμή και έτσι να προσεγγίσεις βιωματικά τον ρόλο.»

Σύμφωνα με τον κ. Χατζηπαπά το έργο εστιάζει στην πάλη του καλού με το κακό. Να βγουν ερωτηματικά. Είναι ένας γενικότερος προβληματισμός πάνω σε αυτό το δίπολο, η ίδια η σχιζοφρενική κατάσταση της ανθρώπινης νόησης. Στόχος του έργου να ξεμπροστιάσει το κακό. Πώς; Εκμηδενίζοντάς το, φέρνοντάς το στο φως.

«Συνήθως υπάρχει ωραιοποίηση, ότι στο τέλος κυριαρχεί το καλό. Αυτό βλέπουμε στην τηλεόραση, στα έργα, παντού… Στην πραγματικότητα δε συμβαίνει όμως αυτό. Κυριαρχεί το κακό. Αυτό ήθελα να δείξω με αυτό το έργο. Ότι σε αυτήν την αιώνια πάλη, στο τέλος κυριαρχεί το κακό, όπως και στην πραγματικότητα και με τον τρόπο αυτό να το εκμηδενίσω. Αφού το φέρνω στο φως…»

Στόχος του να συμμετάσχει με το έργο και σε Φεστιβάλ Μονοδράματος στο εξωτερικό. Κυρίως σε γαλλόφωνες περιοχές, όπως το Βέλγιο. Αλλά και στη Γερμανία, καθώς το κοινό είναι εκπαιδευμένο στην ιστορία του έργου και στον ρεαλισμό του.

* Για περιορισμένο αριθμό παραστάσεων από 11 Οκτωβρίου 2023.

  Κάθε Τετάρτη και Πέμπτη στο Από Μηχανής Θέατρο στις 20:30.

 Η παράσταση είναι κατάλληλη άνω των 18 ετών.

 Για αγορά εισιτηρίων: https://www.more.com/theater/gilles-kai-i-nyxta-tou-hugo-claus/ 

*Ο Νίκος Χατζηπαπάς γεννήθηκε στη Ρόδο και κατάγεται από την Όλυμπο της Καρπάθου. Από το 1972 ζει μόνιμα στην Αθήνα. Σπούδασε θέατρο, κινηματογράφο και γραφικές τέχνες. Το 1987 ίδρυσε το Μαγικό Θέατρο. Το 1997 ίδρυσε το Helix Action Theatre. Με παραστάσεις του έχει συμμετάσχει σε πολλά διεθνή Φεστιβάλ και ευρωπαϊκές  Διοργανώσεις: Μεγάλη Βρετανία, Πολωνία, Μπελαρούς, Γαλλία, Ιταλία, Βουλγαρία, Σερβία, Τουρκία, Κύπρο, Αίγυπτο, Ινδία και Κίνα (31ο Φεστιβάλ Των Εθνών).

Την περίοδο 1991-1995 διετέλεσε Διευθυντής του Δημοτικού Περιφερειακού Θεάτρου Ρόδου. Από το 1997-2000 συνεργάστηκε ως σκηνοθέτης στο Εθνικό Θέατρο. Συνεργάτης της Πειραματικής Σκηνής της Τέχνης Θεσσαλονίκης και πολλών Περιφερειακών Θεάτρων. Από το 1997 διοργανώνει το International Street Theatre Festival στην Αθήνα. Έχει υλοποιήσει το ευρωπαϊκό πρόγραμμα Helidra και το ευρωπαϊκό πρόγραμμα Kaspar Machine. Εκπροσώπησε την Ελλάδα στο Πανευρωπαϊκό Νομαδικό Πανεπιστήμιο στο πλαίσιο του Διεθνούς Φεστιβάλ Θεάτρου του Aurillac στη Γαλλία, που πραγματοποιήθηκε το 2008. Το 2010 συμμετείχε ως προσκαλεσμένος στο Street International forum στο Fermo της Ιταλίας. Καλλιτεχνικός Διευθυντής της Υποψηφιότητας της Ρόδου, για την Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης το 2021. Από το 2015 διοργανώνει το Φεστιβάλ Θεάτρου Βαλίτσας.

Έχει σκηνοθετήσει έργα των Σαίξπηρ, Μπεν Τζόνσον, Μολιέρου, Άντον Τσέχωφ, Φ.Γκαρθία Λόρκα, Hugo Claus, Αριστοφάνη, Αισχύλου, Καζαντζάκη, Θεοτοκά κ.α. Είναι μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Σκηνοθετών και του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου.