ΜΥΡΤΩ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ: ΟΤΑΝ Η ΕΚΦΡΑΣΗ ΜΕΤΑΤΡΕΠΕΤΑΙ ΣΕ ΜΑΘΗΜΑ, ΑΝΑΠΟΦΕΥΚΤΑ ΜΠΑΙΝΕΙ ΣΕ ΚΑΛΟΥΠΙΑ ΚΑΙ ΝΟΡΜΕΣ

Συνέντευξη στην εκπαιδευτικό Μαρία Σαμουρκασίδου

Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη και από τα έντεκά της και για δέκα χρόνια παρουσίαζε την παιδική τηλεοπτική εκπομπή «Το πέταγμα της πεταλούδας» καθώς και τη ραδιοφωνική εκπομπή «Ο κήπος με τα παραμύθια». Τελείωσε με υποτροφία το τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Παντείου Πανεπιστήμιου, σπούδασε θέατρο, παίζοντας μάλιστα με την Αλίκη Βουγιουκλάκη στη «Μελωδία της Ευτυχίας» το ρόλο της «Λουΐζας». Πέρα από τις θεατρικές δραστηριότητές της και τα πολλαπλά εκπαιδευτικά προγράμματα, έχει λάβει δυο φορές το βραβείο στα ρεκόρ Γκίνες με δημιουργίες origami. Η Μυρτώ Δημητρίου μίλησε στο Vaterlo για τη σπουδαιότητα της ιαπωνικής τέχνης, για την ανάγκη της καλλιτεχνικής έκφρασης των παιδιών ,κυρίως μέσα στο χώρο του σχολείου, ενώ μας εκμυστηρεύεται τι θα άφηνε «ατσαλάκωτο» σε μια κοινωνία που διπλώνεται και αναδιπλώνεται συνεχώς.

Τι σημαίνει η τέχνη origami;

Το origami, η ιαπωνική χαρτοδιπλωτική, είναι μία εικαστική τέχνη αλλά ταυτόχρονα και τρόπος διασκέδασης. Αυτή η τεχνική ξεκίνησε στην Ιαπωνία το 790 μ.Χ. περίπου, “oru” σημαίνει διπλώνω και “kami”= χαρτί, και εξελίσσεται μέχρι σήμερα.

Πότε μπήκε στη ζωή σας αυτή η ιαπωνική τέχνη και ποια ήταν η αφορμή;

Η γνωριμία μου με αυτή την τέχνη έγινε όταν σπούδαζα στο Ithaca College, στη Νέα Υόρκη. Μετά από επτά χρόνια ενασχόλησης απέκτησα το δίπλωμα διδασκαλίας από τον Παγκόσμιο Ιαπωνικό Οργανισμό.

Δυο φορές έχετε λάβει το βραβείο στα ρεκόρ Γκίνες με δημιουργίες σας. Μιλήστε μας για αυτές τις εικαστικές σας παρεμβάσεις και για τα συναισθήματά σας να συμπεριληφθείτε στη λίστα των ρεκόρ Γκίνες;

Στις 31 Μαΐου 2012, σε συνεργασία με το Δήμο Θεσσαλονίκης, την Αντιδημαρχία Νεότητας, Αθλητισμού και Εθελοντών, κάτω από την αιγίδα της Ιαπωνικής Πρεσβείας δημιουργήσαμε στην πλατεία Αριστοτέλους, την εικόνα του Λευκού Πύργου με 40.000 χάρτινα νούφαρα σε 403 τ.μ! Συμμετείχαν πάνω από 10.000 άτομα που είχαν παρακολουθήσει τα εκπαιδευτικά προγράμματα που παρουσιάζω για όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης, καθώς και τα σεμινάρια- εργαστήρια ενηλίκων. Μ’ αυτόν τον τρόπο θέλαμε να δώσουμε μια διέξοδο μέσα από την τέχνη και ταυτόχρονα μηνύματα αισιοδοξίας, δημιουργίας, εθελοντισμού, ανακύκλωσης και προστασίας του περιβάλλοντος! Μέσα από τα διεθνή ειδησεογραφικά πρακτορεία που μετέδωσαν το γεγονός, η Θεσσαλονίκη προβλήθηκε σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του κόσμου, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη του τουρισμού και την ανάδειξη της πόλης. Η προετοιμασία αυτού του εγχειρήματος κράτησε περίπου δύο χρόνια, αλλά οι κόποι και η κούραση ανταμείφτηκαν μιας και κατάφερα το στόχο.

Το δεύτερο Ρεκόρ πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με τον Δήμο Αθηναίων, τον Οργανισμό Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας του Δήμου Αθηναίων (Ο.Π.Α.Ν.Δ.Α.), κάτω από την αιγίδα της Ιαπωνικής Πρεσβείας, της Γενικής Γραμματείας Νέας Γενιάς, του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, του Υπουργείου Τουρισμού με την υποστήριξη της Ένωσης Ξενοδόχων Αθηνών-Αττικής, στις 18 Μαρτίου 2014 στο Γήπεδο του Μετς. Με τη συμμετοχή περίπου 20.000 ατόμων δημιουργήσαμε την εικόνα μιας πελώριας κουκουβάγιας –ως σύμβολο σοφίας και έμβλημα της Αθήνας- χρησιμοποιώντας ως μονάδα χάρτινα λουλούδια, σε 512 τμ.

Τα συναισθήματα πολλά και διαφορετικά ανάλογα με τη χρονική περίοδο! Κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας πολύ άγχος, αρκετή αγωνία για να γίνουν όλα σωστά, ξενύχτια για να ολοκληρωθεί ο σχεδιασμός και ένας μικρός φόβος για το αν θα εξελιχθούν όλα όπως πρέπει… Μόλις όμως ολοκληρώνεται κάθε μία από τις προσπάθειες η χαρά, η ενέργεια είναι απίστευτη! Είναι σημαντική η αναγνώριση με την κατάκτηση ενός Ρεκόρ Γκίνες, όμως νιώθω ότι η ουσιαστική αναγνώριση έρχεται όταν βλέπω ότι μπορώ να εμπνέω παιδιά αλλά και μεγάλους, ότι η δημιουργία εξαπλώνεται!

Ασχολείστε με τη διοργάνωση παιδικών εκδηλώσεων και εκπαιδευτικών προγραμμάτων. Μιλήστε μας με λίγα λόγια για αυτό.

Ένα κομμάτι της επαγγελματικής δραστηριότητας μου, αφορά την οργάνωση και παρουσίαση προγραμμάτων για όλες τις εκπαιδευτικές βαθμίδες, σεμιναρίων και εργαστηρίων για ενήλικες, δράσεων team- building για εταιρείες και οργανισμούς. Κάθε εργαστήριο είναι διαφορετικό και προσαρμόζεται ανάλογα με το κοινό που το παρακολουθεί. Έρχομαι σε επαφή με πολλούς ανθρώπους, όλων των ηλικιών, κάτι που μου δίνει τη δυνατότητα να εμπνέομαι και να παρατηρώ κοινά στοιχεία αλλά και διαφορές στον τρόπο έκφρασης και αντιμετώπισης. Και όλα αυτά με ένα κομμάτι τετράγωνο χαρτί!

Κατά τη γνώμη σας πώς μπορεί να μην μετατραπεί η καλλιτεχνική έκφραση των παιδιών σε ένα ακόμα βαρετό και αναποτελεσματικό μάθημα στο σχολείο;

Τα παιδιά έχουν έμφυτη την ικανότητα να δημιουργούν, να φαντάζονται, να εκφράζονται με έναν τρόπο απλό και ταυτόχρονα μοναδικό. Όταν η έκφραση μετατρέπεται σε μάθημα αναπόφευκτα μπαίνει σε καλούπια και νόρμες, οδηγίες που πρέπει να ακολουθήσουν, συγκρίσεις, σωστό και λάθος. Πιστεύω ότι στα παιδιά πρέπει να δίνουμε πολλά και διαφορετικά ερεθίσματα και μετά να τα αφήνουμε ελεύθερα να εκφράσει το καθένα με το δικό του τρόπο αυτό που αισθάνεται, χωρίς να υπάρχει ο φόβος της σύγκρισης, της βαθμολόγησης, παρά μόνο η χαρά της δημιουργίας.

Αληθεύει ότι το οριγκάμι δε χρησιμοποιείται μόνο ως εικαστική τέχνη, αλλά έχει εφαρμογές και σε τομείς όπως η ιατρική;

Το origami έχει εφαρμογές σε πολλούς τομείς από τα μαθηματικά, την ιατρική, την αρχιτεκτονική, τη διαστημική μέχρι και την νανοτεχνολογία! Στην ιατρική χρησιμοποιείται τόσο ως μέσο πρόληψης και θεραπείας αλλά και για τη δημιουργία εργαλείων και μοντέλων που βοηθούν τη ρομποτική χειρουργική. Βοηθά την ενίσχυση της λεπτής κινητικότητας στα παιδιά, τη συγκέντρωση και τη χαλάρωση, ενώ μελέτες έχουν δείξει ότι η ενασχόληση με το origami βοηθάει στην πρόληψη και καταπολέμηση του Alzheimer. Τα stent (ένας μικροσκοπικός σωλήνας από ανοξείδωτο ατσάλι που λειτουργεί ως ένα είδος ικριώματος με σκοπό να κρατήσει ανοιχτή μια αρτηρία) δημιουργήθηκαν χρησιμοποιώντας τις αρχές του origami και μελετώντας πως μπορεί να διπλωθεί και να ξεδιπλωθεί ένα κομμάτι χαρτί.

Έχετε σπουδάσει Κοινωνιολογία και Ανθρωπολογία στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Καταφέρατε να βρείτε κοινά στοιχεία στις σπουδές σας με την ιαπωνική τέχνη και αν ναι σε ποια;

Μέσα από την τέχνη μπορούμε να ενώσουμε τους πολιτισμούς και τους λαούς. Ως κοινωνική ανθρωπολόγος, έχω συνδυάσει την ελληνική παράδοση με την ιαπωνική αυτή τέχνη, αναπαριστώντας μοτίβα κεντημάτων με χαρτί, από τη συλλογή κεντημάτων της Αμαλίας Μεγαπάνου, του Μουσείου Μπενάκη. Μία συλλογή έργων μου είναι εμπνευσμένη από τα ψηφιδωτά του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης που δημιούργησα με χάρτινες ψηφίδες. Επίσης δουλεύω πάνω σε θέματα της αρχαίας Ελλάδας και της ελληνικής μυθολογίας, αναπαριστώντας τη Μέδουσα, τη Λερναία Ύδρα αλλά και αρχαία μουσικά όργανα και κοσμήματα καθώς και τα στεφάνια της Βεργίνας.

Σε έναν κόσμο που διπλώνεται και αναδιπλώνεται συνεχώς, τι θα αφήνατε «ατσαλάκωτο»;

Τη φαντασία, τα όνειρα, την αγάπη, την ελπίδα… Στοιχεία που όχι μόνο μένουν «ατσαλάκωτα» αλλά έχουν τη μαγική ιδιότητα να μας βοηθούν να «ξεδιπλωθούμε», όσο πολύπλοκα ή δύσκολα γίνονται τα πράγματα γύρω μας. Είναι πολύ όμορφο να διπλώνεις ένα κομμάτι χαρτί για να δημιουργήσεις, ακόμα πιο όμορφο όμως είναι να ξεδιπλώνεις σκέψεις, συναισθήματα, να συνδέεσαι και να δημιουργείς έναν καλύτερο κόσμο.