Συνέντευξη στην εκπαιδευτικό Μαρία Σαμουρκασίδου

Πριν 6 χρόνια είχα διαβάσει το δεύτερο βιβλίο της, με τον τίτλο Φυλακή Υψίστης Ασφαλείας, που είχε κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Καστανιώτη και μάλιστα έγινε και δίσκος, βασισμένος στην ιδέα του ομότιτλου βιβλίου. Σαφώς και δεν περίμενα ένα βιβλίο για να επιβεβαιώσω ότι πέρα από διακεκριμένη στιχουργός είναι και μία ξεχωριστή συγγραφέας. Όμως σίγουρα, επισφραγίστηκε μέσα μου ότι η Ελεάνα Βραχάλη έχει αυτόν τον ποιητικό τρόπο γραφής, συνδυάζοντας ταυτόχρονα τη λυρικότητα, τον προβληματισμό και την αισιοδοξία. Μετά από 18 χρόνια στο χώρο πλέον, η αγαπημένη δημιουργός έχει βάλει την υπογραφή της  στις μεγαλύτερες επιτυχίες σημαντικών καλλιτεχνών. Πρόθυμη, άμεση και με τον χαρακτηριστικό της λόγο, που απευθύνεται στις καρδιές και στις ψυχές όλων μας, μίλησε στο Vaterlo για το ταξίδι του στίχου από την έμπνευση μέχρι τη δημιουργία, για την έλλειψη παιδείας στην Ελλάδα του 2020, αλλά και για τον καθοριστικό ρόλο που οφείλουν να διαδραματίζουν οι εκπαιδευτικοί για να γίνεται ο κόσμος μας καλύτερος.

Ποιο πρόσωπο εμπιστευτήκατε για να διαβάσει πρώτο τους στίχους σας και τι κριτική λάβατε;

Η οικογένεια μου! Ήταν οι πρώτοι που διάβασαν στίχους. Η μαμά μου είχε κρατήσει και μερικά ποιηματάκια που της έγραφα πιτσιρίκι. Οπότε έπεσα στα μαλακά. Αν και ο πατέρας μου ήταν πιο αυστηρός. Και μετά η αδερφή μου, η οποία ακόμη και τώρα είναι από τους πρώτους που βλέπουν ή ακούν κάτι.

Η δημιουργία του στίχου σε ένα τραγούδι επηρεάζεται από τον ερμηνευτή ή την ερμηνεύτρια για τον οποίο/την οποία προορίζεται;

Κάποιες φορές ίσως. Προσπαθώ να μην το κάνω συχνά, ή τουλάχιστον αν επηρεαστώ, να είναι σε μικρές λεπτομέρειες. Εκτός από τις φορές που έχω γράψει κάτι έχοντας εξ ολοκλήρου κάποιον στο μυαλό μου.

Ποια είναι η γνώμη σας για τη δυναμικότητα της ελληνικής γλώσσας στον στίχο των τραγουδιών του σήμερα;

Όπως κάθε εποχή, έχουμε και δυναμικότητα, αλλά και αδυναμία. Εγώ ενθαρρύνω όλα τα νέα παιδιά που μου στέλνουν μηνύματα θέλοντας να γίνουν στιχουργοί, να διαβάζουν πολύ.

Ο στίχος ισχυρίζονται πολλοί ότι είναι ένα βίωμα, μια εμπειρία του δημιουργού που καταγράφεται με λέξεις. Οι λέξεις ενώνονται καλύτερα μετά από μία «Οδύσσεια» του, κατά την επιστροφή στην «Ιθάκη» ή στη διάρκεια του ταξιδιού του για τα «Κύθηρα»;

Για μένα είναι σαν την αναπνοή. Δηλαδή ανά πάσα στιγμή καταφεύγω εκεί. Παρόλα αυτά, πάντα χρειάζομαι ένα ασφαλές περιβάλλον.

Τι λείπει από την παιδεία του Έλληνα το 2020;

Η παιδεία. Σε πολλούς τομείς δεν γνωρίζουμε και δεν μπορούμε να εφαρμόσουμε τα στοιχειώδη. Δεν υπάρχει ευγένεια, σεβασμός.

Έχουμε ένα τεράστιο ποσοστό κακοποίησης ζώων. Τεράστιο αριθμό αδέσποτων ζώων. Ο πολιτισμός μιας χώρας κρίνεται από το πώς αντιμετωπίζει τα ζώα, όπως έλεγε ο Γκάντι. Αν σέβεσαι και φροντίζεις τον πιο αδύναμο κρίκο, σέβεσαι και φροντίζεις την αλυσίδα. Έχουμε πολύ δρόμο ακόμη. Τα σχολεία κι οι δάσκαλοι παίζουν πάρα, μα πάρα πολύ σημαντικό ρόλο. Έχετε στα χέρια σας το μέλλον κατά κάποιον τρόπο.

Ένα κράτος που δεν υπολογίζει τους ανθρώπους του πνεύματος, της τέχνης, του πολιτισμού σε τι μπορεί να ελπίζει;

Σε τίποτα πολιτισμένο και δημοκρατικό. Οι απαντήσεις σε αυτήν και την προηγούμενη ερώτησή σας, θα έπρεπε να ανήκουν στα αυτονόητα. Αλλά δυστυχώς…

Είναι περίεργο να εξηγεί κανείς κάτι που είναι αυτονόητο· και όμως μόνο όταν συμφωνήσουμε στο γνωστό θα μπορέσουμε να συμβαδίσουμε στο άγνωστο, έλεγε ο Γκαίτε.

Δύο βιβλία. Το πρώτο με τον τίτλο Αποσιωπητικά. Πείτε μου τι σημεία στίξης θα χρησιμοποιούσατε στις λέξεις ΑΓΑΠΗ, ΕΡΩΤΑΣ και ΜΙΣΟΣ και γιατί.

Στην αγάπη τελεία. Γιατί είναι κάτι απόλυτο. Είναι τα πάντα κατά τη γνώμη μου.

Στον έρωτα τρεις τελείες…

«Τίποτα συγκεκριμένο, τίποτα οριστικό».

Στο μίσος τίποτα και θα άλλαζα τον τόνο, γιατί όταν μισείς είσαι μισός.

Δύσκολες μέρες. Δύσκολοι καιροί. Με ποιους τρόπους μπορεί να αποφευχθεί η βαρβαρότητα της εποχής;

«Ο πιο ασφαλής τρόπος για να ξεφύγεις από τον κόσμο είναι η τέχνη· και πάλι κανείς δεν μπορεί να ενωθεί μαζί του πιο ασφαλώς παρά με την τέχνη.» Άλλη μια κουβέντα που κράτησα από τον Γκαίτε, ο οποίος ήταν από τους συγγραφείς που μελέτησα στον εγκλεισμό. Οι μόνοι τρόποι που εγώ γνωρίζω είναι και αυτοί που εφαρμόζω. Με την τέχνη, τα όνειρα και την προσπάθεια να γίνουμε καλύτεροι. Λιγότερο εγωκεντρικοί, περισσότερο γενναιόδωροι συναισθηματικά και ταπεινοί.

Ως εκπαιδευτικός θα ήθελα να σας ζητήσω να μοιραστείτε ένα περιστατικό της σχολικής ζωής σας που σας έχει επηρεάσει σημαντικά.

 

Είναι πάρα πολλά τα περιστατικά και ειλικρινά οι δάσκαλοι κι οι καθηγητές μου συνέβαλαν πάρα πολύ στην εξέλιξή μου. Ήμουν πολύ τυχερή. Πάντα υπήρχαν και οι εξαιρέσεις, θυμάμαι έναν καθηγητή στο δημοτικό που ήταν πάρα πολύ βίαιος. Έδινε χαστούκια ανελέητα. Παλιάς σχολής.

Αλλά η πλειοψηφία ήταν άνθρωποι συζητήσιμοι, πνεύματα ελεύθερα και συναισθηματικά ενεργά. Χρωστάω πολλά στους δασκάλους και καθηγητές μου. Παίζουν γενικά καθοριστικό ρόλο στην πορεία μας κι ίσως περισσότερο από όσο καταλαβαίνουμε και εκείνη τη στιγμή.

INFO

Το 2012 κυκλοφόρησε το CD “Όλα τα Ναι του κόσμου“, στο οποίο υπογράφει όλους τους στίχους και είναι βασισμένο στα βιβλία “Δε μ’ αγαπάς, μ’ αγαπάς”, και “Όλα τα Ναι του κόσμου” της συγγραφέως και καθηγήτριας Ψυχολογίας Φωτεινής Τσαλίκογλου. Συμμετέχουν 30 συνθέτες, ερμηνευτές και ηθοποιοί. Όλα τα έσοδα του CD διατίθενται στα Παιδικά Χωριά SOS και στο ΚΕΘΕΑ εν δράσει.

Υ.Γ. Όλες οι φωτογραφίες είναι από την προσωπική συλλογή της Ελεάνας Βραχάλη