Κωνσταντίνος Μακρής: Ο δάσκαλος που υπηρέτησε στο εκπαιδευτικό ίδρυμα των γυναικείων φυλακών Ελαιώνα Θήβας μιλάει για αυτήν την εμπειρία ζωής

στις

Συνέντευξη στην εκπαιδευτικό Κακκέ Χριστίνα

Σίγουρα το να κληθείς να υπηρετήσεις ως εκπαιδευτικός στα εκπαιδευτικά ιδρύματα των φυλακών της χώρας μας, αποτελεί μια πρόκληση στην οποία ελάχιστοι θα βρουν το σθένος να ανταποκριθούν. Άπειρες ιστορίες έχουν ειπωθεί, περιστατικά έχουν καταγραφεί και δημοσιογραφικά ρεπορτάζ έχουν προσπαθήσει να αποτυπώσουν την εικόνα που επικρατεί στα σωφρονιστικά ιδρύματα.

Στις περισσότερες των περιπτώσεων, η εικόνα που έχει ο καθένας μας για την εκπαίδευση των κρατουμένων είναι αρκετά θολή, εκτός αν βρεθεί ο ίδιος αντιμέτωπος με αυτήν την «ιδιαίτερη» σχολική πραγματικότητα. Το Vaterlo  συνάντησε τον Κωνσταντίνο Μακρή, ο οποίος υπηρέτησε ως αναπληρωτής εκπαιδευτικός (δάσκαλος) στο εκπαιδευτικό ίδρυμα των Γυναικείων Φυλακών Ελεώνα Θήβας και συνομίλησε μαζί του γύρω από τις δυσκολίες που αντιμετώπισε, αλλά και για τη σημαντικότητα του όλου εγχειρήματος!

image1.png

Δουλεύοντας ως αναπληρωτής δάσκαλος στις γυναικείες φυλακές Ελεώνα Θηβών, σίγουρα αντίκρισες ένα περιβάλλον τελείως διαφορετικό από μια συνηθισμένη σχολική αίθουσα. Ποιο ήταν η πρώτη «δυσκολία» που κλήθηκες να αντιμετωπίσεις;

Σε μας τους αναπληρωτές εκπαιδευτικούς, κάθε σχολική χρονιά επιφυλάσσει και μια καινούρια εμπειρία… Ακριτικά νησιά, ορεινά χωριά, ειδικά σχολεία, δομές προσφύγων κ.ο.κ .

Έτσι, μόλις είδα την τοποθέτησή μου στο 2ο Δ.Σ. Ελεώνα (σ.σ. μετονομάστηκε εκείνη τη χρονιά από Δ.Σ. Καταστήματος Κράτησης Γυναικών Ελεώνα), σκέφτηκα πως θα εργαστώ σε κάποια δομή που συνεργάζεται με κάποιον άλλο φορέα, όπως το Χαμόγελο του Παιδιού κι εκεί θα φοιτούν μαθητές άπορων έγκλειστων γυναικών.

viber image

Φτάνοντας την πρώτη μέρα, κλήθηκα να αντιμετωπίσω τα πρωτόγνωρα για εμένα μέτρα ασφαλείας. Για κάθε βήμα σου, πρέπει να ενημερωθεί ο εκάστοτε υπεύθυνος. Οι οδηγίες αυστηρές… Απαγορεύονται τα χρήματα, το κινητό, οποιαδήποτε ηλεκτρονική συσκευή και η αμφίεση πρέπει να ΄ναι κατάλληλη, ώστε να διευκολύνεται ο διπλός έλεγχος απ΄τις ακτίνες ή και ο σωματικός έλεγχος.

Μπαίνοντας στο εσωτερικό, μια περίεργη αίσθηση άρχισε να με κυριεύει . Κάγκελα κι ένα γκρίζο χρώμα να κυριαρχεί παντού. Δεν ξέρω αν ήταν άγχος, φόβος ή κάποιο άλλο συναίσθημα που μου προκαλούσε αυτή η κατάσταση του εγκλεισμού.

Πρώτη στάση στο γραφείο του διευθυντή των φυλακών και στη συνέχεια στο σχολείο. Όσο άνοιγαν οι σιδερένιες πόρτες κι έφτανα πιο κοντά στο σχολείο, το περιβάλλον γινόταν πιο ευχάριστο. Πίνακες ζωγραφικής και μεγάλες ζωγραφιές πάνω στον τοίχο , αφίσες, δεξιά μια αρκετά μεγάλη αίθουσα βιβλιοθήκης και στο βάθος ένας υπέροχος κήπος. Στον χώρο αυτό συστεγάζονται το Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας και το Δημοτικό.

Μετά τη γνωριμία με τη διευθύντρια του ΣΔΕ και την προϊσταμένη του Δ.Σ. , μας επισκέφθηκε η υπεύθυνη για το σχολείο Κοινωνική Λειτουργός. Εκείνη τη χρονική στιγμή αντιμετώπισα τη μεγαλύτερη δυσκολία. Ενημερώθηκα πως οι μαθήτριες είναι έγκλειστες γυναίκες κυρίως ρομά, αναλφάβητες, από 18 – 67 ετών και πως πρέπει να τις πάρουμε συνέντευξη, για να διαλέξουμε 2 τάξεις των 25 ατόμων περίπου.

Αυτή ήταν η πιο δύσκολη στιγμή μουΗ συνειδητοποίηση πως χωρίς καμία εξειδίκευση στην εκπαίδευση ενηλίκων, σε έναν τόσο ιδιαίτερο χώρο, θα έκανα μάθημα σε ενήλικες κι όχι σε παιδιά.

image5.jpeg

Η εκπαίδευση έχει συνδυαστεί ως  εφαλτήριο για μια καλύτερη ζωή. Αποτελεί η εκπαίδευση διέξοδο για τις τροφίμους των φυλακών;

Μεγάλο ποσοστό των γυναικών που βρίσκονται έγκλειστες στη φυλακή, είναι αναλφάβητες. Εκεί μπορεί κανείς να καταλάβει πως ο γενικός περίγυρος κι η έλλειψη στοιχειώδους εκπαίδευσης, οδηγεί το άτομο να διαλέξει τον δρόμο της παραβατικής συμπεριφοράς.

Άρα η εκπαίδευση αποτελεί διέξοδο, όπως και διάφορες δραστηριότητες όπως η εμπειρική εργασιακή κατάσταση πχ πλέξιμο, η ενασχόληση με τη ζωγραφική, με τον χορό, με τη γυμναστική, που λειτουργούν ξεχωριστά απ΄το σχολείο τα απογεύματα, με εθελοντικές ομάδες, για να γίνει η αλλαγή πορείας στη ζωή τους.

Πέραν των χρήσιμων γνώσεων που λαμβάνουν οι μαθήτριες, βοηθιούνται στην προσπάθεια κοινωνικοποίησης μέσα στον μικρόκοσμο της φυλακής και στην καλυτέρευση των σχέσεων μεταξύ τους ενώ καλύπτεται δημιουργικά ο «νεκρός χρόνος».

Αυτή η διαδικασία, μέσω της  επαφής και της συνεργασίας εκπαιδευτικού (που έρχεται από έξω) – κρατουμένων, επιδρά ευεργετικά στην προσωπικότητα των κρατούμενων μαθητριών κι ανοίγεται ένα παράθυρο επικοινωνίας, αποφορτίζοντας τες από τον εγκλεισμό και λειτουργεί ως δίαυλος προετοιμασίας για την κοινωνική ενσωμάτωση τους, αφού παρέχονται εφόδια και προσόντα τα οποία δεν τα κατείχαν.

Ουσιαστικά, η εκπαίδευση εκτός από τον περιορισμό  της χρήσης βίας και τον εξανθρωπισμό της φυλακής (ευτυχώς και οι σωφρονιστικοί υπάλληλοι δεν είναι πια ανθρωποφύλακες, αλλά επιστημονικοί συνεργάτες) μειώνεται κι ο κίνδυνος της εκ νέου εμπλοκής των κρατουμένων στα γρανάζια του ποινικού μηχανισμού.

image4.jpeg

 

Το κράτος παρέχει τα απαραίτητα, ώστε να πραγματοποιείται σωστά η διαδικασία της εκπαίδευσης στις φυλακές ή θεωρείς ότι υπάρχει ακόμα δρόμος για βελτίωση;

Τα τελευταία 15 χρόνια έχουν γίνει σημαντικά βήματα για την θεσμοθέτηση εκπαιδευτικών ιδρυμάτων των φυλακών στη χώρα μας. Δυστυχώς όμως, υπάρχει κενό στα αναλυτικά προγράμματα, ελλείψεις σε προσωπικό και στην εξειδίκευση – επιμόρφωσή του αλλά και στο υλικό που παρέχεται για τη μαθησιακή διαδικασία.

Στο συγκεκριμένο κατάστημα κράτησης , η κατάσταση του σχολείου είναι αρκετά καλή, χάρις στην αγαστή συνεργασία της διεύθυνσης των φυλακών, της διεύθυνσης του σχολείου και των εθελοντών, που είτε διδάσκουν οι ίδιοι, είτε παρέχουν έντυπο (βιβλία)υλικό , οπτικοακουστικό υλικό ή μέσα τεχνολογίας.

Βέβαια, δεν θα μπορούσα να μην αναφερθώ στον εμπνευστή αυτού του εγχειρήματος, τον κ. Κλήμη Πυρουνάκη,  που με την εθελοντική δράση  και την προσφορά του, έκανε το θεόπνευστο όραμά του πράξη. Έτσι, με την ανιδιοτελή προσφορά του και τη συνεχή στήριξή του, αποτυπώνονται  μέσα στη φυλακή αλλά και στην κοινωνία τα ευεργετικά αποτελέσματα αυτού του εγχειρήματος.

image3.jpeg

     

Η εκπαιδευτική διαδικασία αποτελεί ένα κίνητρο ή έστω μια διέξοδο από την καθημερινότητα των φυλακών;

Η συμμετοχή στο σχολείο για τις κρατούμενες, στην πορεία του χρόνου, ξεπερνάει το προφανές και αρχικό κίνητρό τους, που είναι η κάλυψη του διπλού χρόνου απ΄ την ποινή τους.

Στην πορεία των μαθημάτων, διαπιστώνει κανείς, πως μέσα από την επαφή με έναν καινούριο κόσμο, τον κόσμο της γνώσης, τα ενδιαφέροντα αλλάζουν, καλλιεργείται κλίμα συνεργασίας και οι στόχοι επαναπροσδιορίζονται ένα σκαλί παραπάνω.

Όπως έχει ειπωθεί και παραπάνω, σίγουρα είναι μια διέξοδος το σχολείο, αφού καλύπτεται δημιουργικά ο «νεκρός χρόνος», αποφορτίζονται οι κρατούμενες, αλληλεπιδρούν με τους εκπαιδευτικούς και προετοιμάζονται για την επανένταξη στην κοινωνία, με εφόδια και καλύτερες προϋποθέσεις.

image2.jpeg

 

Αντιμετώπισες καχυποψία ή ακόμα και εμπαιγμό από τις τροφίμους των φυλακών;

Στην αρχή τα πράγματα ήταν δύσκολα. Παγιωμένες καταστάσεις και ιδεοληψίες ήταν δύσκολο να αρθούν, κυρίως από τις γυναίκες ρομά, που επηρεάζονται από διαφορετικό πολιτισμικό πλαίσιο.

Στην πορεία όμως, και μέσω της ειλικρινούς αλληλεπίδρασης τους με τους εκπαιδευτικούς και μέσω της ηθικής υποστήριξης, ήταν φανερό πως οι απόψεις που οδηγούσαν στην αδιαφορία ή και στον εμπαιγμό – πχ βγάζω πιο πολλά χρήματα με ευκολία απ΄την παρανομία απ΄ότι αν δούλευα, άρα δεν χρειάζομαι το σχολείο- έδιναν τη θέση τους στον προβληματισμό για έννοιες όπως η ελευθερία, ο σεβασμός, η αλληλοβοήθεια, η ειρηνική συμβίωση, τα δημοκρατικά ιδεώδη.

image6.png

Υπάρχει κάποια «ιστορία» που έκανε εντύπωση;

Γυναίκες που με ιδιαίτερο ζήλο καθόντουσαν με τις ώρες στη βιβλιοθήκη και ρουφούσαν τη γνώση σαν σφουγγάρια, γυναίκες που μπόρεσαν να περάσουν στο πανεπιστήμιο, μέχρι και Νομική. Η συμμετοχή στις σχολικές γιορτές, που μας φανέρωναν κάθε φορά τα ιδιαίτερα ταλέντα κάποιων μαθητριών. Αυτό που θα θυμάμαι όμως είναι πως μια μαθήτρια του Δημοτικού άργησε μια βδομάδα να βάλει την υπογραφή της για να αποφυλακιστεί, ώστε να δώσει εξετάσεις και να πάρει το απολυτήριο του Δημοτικού, σαν επιστέγασμα των κόπων και της προσπάθειάς της!

Τέλος , εντύπωση κάνει, πως ο φόβος που μπορεί να νιώθει ο καθένας σ΄ αυτόν τον χώρο, εκλείπει αμέσως απ΄τον σεβασμό και την προστασία που δείχνουν οι ίδιες οι κρατούμενες για τους εκπαιδευτικούς. Δεν είναι τυχαίο πως τα μαθήματα γίνονται χωρίς την παρουσία κάποιου σωφρονιστικού υπαλλήλου και δεν δημιουργείται το παραμικρό πρόβλημα!

Δεν ξέρω τι γίνεται στις υπόλοιπες φυλακές, αλλά εγώ οφείλω να εξάρω το ήθος και το συνεργατικό πνεύμα της διεύθυνσης του σχολείου και των συναδέλφων, της διεύθυνσης και του επιστημονικού προσωπικού της φυλακής και κυρίως τον κ. Πυρουνάκη, που  για όποιον τον γνωρίσει, αποτελεί , πέρα από πρότυπο, μια πηγή έμπνευσης.

Αυτές οι ιστορίες και πολλές άλλες, έκαναν κι εμένα τον ίδιο να αναιρέσω κάποιες παγιωμένες αντιλήψεις μου, να καταλάβω καλύτερα τη δύναμη που κρύβει η εκπαίδευση και να γίνω καλύτερος άνθρωπος.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s