Συνέντευξη στην εκπαιδευτικό Μαρία Σαμουρκασίδου

Έχουν ειπωθεί πολλά για το τι σημαίνει Δάσκαλος. Χιλιάδες λέξεις σπουδαίων προσωπικοτήτων από την Ελλάδα και το εξωτερικό ανά τους αιώνες έχουν φυτευτεί σε κείμενα ανάλυσης για το σπουδαίο ρόλο του Δασκάλου. Ένας ρόλος που σήμερα περισσότερο από ποτέ όμως αμφισβητείται και γίνεται στόχος πολλών αρνητικών απόψεων. Ίσως επειδή η πλειοψηφία του κόσμου ΔΕΝ γνωρίζει.

Με την έναρξη της σχολικής χρονιάς – ή και μερικές εβδομάδες αργότερα – χιλιάδες δάσκαλοι αφήνουν πίσω οικογένειες και φίλους, προκειμένου να μπουν στις σχολικές αίθουσες κάποιου απομακρυσμένου χωριού ή κάποιου μικρού νησιού της άγονης γραμμής. Εκατοντάδες εκπαιδευτικοί – κυρίως αναπληρωτές – στελεχώνουν τα σχολεία των παραμεθόριων περιοχών, διδάσκοντας στους λιγοστούς μαθητές. Πώς, όμως, είναι να ζει και να διδάσκει κανείς σε ένα απομακρυσμένο νησί, με εξαιρετικά δύσκολη ακτοπλοϊκή σύνδεση το χειμώνα; Τρεις εκπαιδευτικοί της άγονης γραμμής, η Μαρία Δανά, η Ευαγγελία Νικηφοράκη και η Μαρία-Φαίδρα Τσιαλέρα, μιλούν στο Vaterlo για την εμπειρία, τις δυσκολίες αλλά και τους ανθρώπους των παραμεθόριων περιοχών .

Μαρία Δανά, δασκάλα στο Δημοτικό σχολείο Γαύδου

Ένα βασικό μέτρο που πρέπει να λάβει το κράτος είναι να μεριμνήσει για την στέγαση των εκπαιδευτικών που καλούνται να εργαστούν σε απομακρυσμένες και δυσπρόσιτες περιοχές

Η Μαρία είναι από τα Χανιά. Αυτός είναι ο 10^ος χρόνος που εργάζεται ως δασκάλα και από απομακρυσμένα μέρη έχει υπηρετήσει τα προηγούμενα χρόνια στο δημοτικό σχολείο Ανώπολης, καθώς και στο δημοτικό σχολείο Σοκαρά, στο Ηράκλειο.

Το δημοτικό σχολείο της Γαύδου λειτουργεί με δυο μαθητές. Αυτό και μόνο ως πρόταση τι συναισθήματα σου δημιουργεί;Το γεγονός αυτό έχει και τα θετικά και τα αρνητικά του. Καταρχάς υπάρχει άφθονος χρόνος να δουλευτεί εις βάθος και ποικιλοτρόπως η ύλη της τάξης, ενώ δεν υπάρχουν ιδιαίτερες απαιτήσεις στη διαχείριση ενός τμήματος αποτελούμενο από 2 παιδιά. Από την άλλη ένα βασικό αρνητικό το οποίο επηρεάζει κατά κύριο λόγο τα παιδιά, είναι η στέρηση ευκαιριών κοινωνικοποίησης με συνομηλίκους. Έτσι δυσχεραίνεται η ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών, ενώ η έλλειψη υγιούς ανταγωνισμού μειώνει και το κίνητρο μάθησης και συμμετοχής στο μάθημα.

Η ανεύρεση σπιτιού είναι σοβαρό πρόβλημα για δεκάδες αναπληρωτές εκπαιδευτικούς κάθε χρόνο και σε περιπτώσεις μπορεί να αποτελέσει κίνητρο αποφυγής συγκεκριμένων περιοχών.

Πώς σε υποδέχτηκαν οι κάτοικοι όταν πρωτοπήγες στο νησί ;

Ήταν πολύ θερμή και υποστηριχτική η υποδοχή που μου έκαναν. Ένιωσα από την πρώτη στιγμή το ζεστό καλωσόρισμα των κατοίκων.

Περίγραψέ μας μια μέρα καθημερινότητας.

Η μέρα μου γενικά κατά ένα μεγάλο μέρος περιστρέφεται γύρω από τη δουλειά μου. Το πρωί στο σχολείο και στη συνέχεια διάβασμα και το βράδυ κάποια βόλτα στα γύρω μαγαζιά.

Διαφορά είδα στη διαχείριση του χρόνου αλλά και στον τρόπο εργασίας μέσα στην τάξη. Εντύπωση μου έκανε το δέσιμο που αποκτάς με τα παιδιά όταν περνάμε τόσο χρόνο μαζί αλλά και το γεγονός ότι πρέπει να προσαρμόσεις τον τρόπο εργασίας σου μέσα στην τάξη ανάλογα και για μικρές ομάδες. 

 

Ευαγγελία Νικηφοράκη, δασκάλα στο Δημοτικό σχολείο Αντικυθήρων

Η ΦΕΤΙΝΗ ΧΡΟΝΙΑ ΗΤΑΝ ΕΝΑ ΜΕΓΑΛΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΙΑ ΜΕΝΑ. ΕΜΑΘΑ ΝΑ ΒΛΕΠΩ ΤΗ ΖΩΗ ΑΛΛΙΩΣ ΚΑΙ ΝΑ ΕΚΤΙΜΩ ΤΑ ΠΑΝΤΑ

Η Ευαγγελία κατάγεται από την Κρήτη και συγκεκριμένα από τα Χανιά. Δουλεύει ως αναπληρώτρια από το 2009 και διανύει αισίως την ενδέκατη σχολική της χρονιά. Όλα αυτά τα χρόνια δουλεύει σε νησιά. Έχει διδάξει στις Μοίρες Ηρακλείου, στη Βασιλική Λευκάδας, 4 χρόνια στη Χίο (ένα χρόνο στην Καλλιμασιά και 3 χρόνια μες την πόλη), στη Μήλο, στη Σαντορίνη, στα Σφακιά (νομός Χανίων), στα Κύθηρα και φέτος στα Αντικύθηρα. Το πιο ‘’δύσκολο’’ μέρος υπηρέτησης όλα αυτά τα χρόνια,όπως υποστηρίζει η ίδια, είναι μακράν τα Αντικύθηρα, μιας και έχουν μόλις 20 μόνιμους κατοίκους.

Μόλις 20 τετραγωνικά χιλιόμετρα, στην καρδιά του Αιγαίου, το μικρό νησί των Αντικυθήρων. Τι ήταν αυτό που σε πρότρεψε να επιλέξεις το νησί για τη φετινή σχολική χρονιά;

Να σας πω την αλήθεια δεν το ‘’επέλεξα’’ ακριβώς. Ναι μεν δήλωσα Γ’ Πειραιά ξέροντας ότι μέσα συμπεριλαμβάνονται και τα Αντικύθηρα, αλλά στο μυαλό μου είχα τα Κύθηρα, οπού είχα δουλέψει και την προηγούμενη χρονιά και ήθελα να συνεχίσω εκεί. Βέβαια το υπουργείο είχε άλλα σχέδια για μένα. Παρόλα αυτά, δεν μετάνιωσα ούτε στιγμή την επιλογή μου γιατί θεωρώ το να δουλεύεις και να ζεις σε ένα τόσο μικρό και απομονωμένο μέρος, είναι εμπειρία ζωής που λίγοι έχουν την ευκαιρία να τη ζήσουν και γι’ αυτό είμαι ευγνώμων.

Το 1991 το σχολείο είχε κλείσει και ξανά άνοιξε πριν δυο χρόνια. Υπάρχει  κίνδυνος να επαναληφθεί η ερειπωμένη εικόνα του Δημοτικού στο μέλλον;

Δυστυχώς αυτός ο κίνδυνος είναι παραπάνω από ορατός μιας και στο νησί τώρα που μιλάμε δεν υπάρχουν άλλες οικογένειες , οι κάτοικοι είναι μεγάλοι σε ηλικία και γενικά επειδή το μεγαλύτερο κορίτσι φέτος είναι έκτη δημοτικού, του χρόνου αναπόφευκτα θα εγκαταλείψει το νησί για να πάει στο γυμνάσιο και θα ακολουθήσουν μαζί και τα άλλα δύο αδέρφια. Είναι δύσκολο να έρθουν οικογένειες με παιδιά να κατοικήσουν στο νησί χωρίς να έχουν κάποια σχέση με αυτό γιατί δεν υπάρχουν τόσες υποδομές, καταστήματα και θέσεις εργασίας. Βέβαια η μητρόπολη είχε κάνει λόγο για ένα πρόγραμμα που θα επιδοτούσε πολύτεκνες οικογένειες να έρθουν να κατοικήσουν  στο νησί αλλά δεν ξέρουμε αν και πότε θα προχωρήσει στην υλοποίηση του. Αυτός είναι και ο μόνος τρόπος να παραμείνει ζωντανό το νησί, αν δηλαδή  φροντίσουν να στείλουν εδώ οικογένειες με παιδιά, μεριμνώντας βέβαια κατάλληλα και για τη διαβίωσή τους. Γιατί πραγματικά είναι μοναδική εμπειρία για τα παιδιά να μεγαλώνουν εδώ, κοντά στη φύση και το καθαρό περιβάλλον, μακριά από τους όποιους κινδύνους που μπορεί να διατρέχουν αλλού.

«Αυτή τη στιγμή οι μόνιμοι κάτοικοι του νησιού είναι γύρω στους 20, εκ των οποίων μια οικογένεια με παιδιά, με καταγωγή από εδώ που αποφάσισε πέρσι να μείνει μόνιμα κι έτσι κατάφερε να ανοίξει το σχολείο μετά από τόσα χρόνια. Μιλάμε λοιπόν για τρία παιδιά που είναι αδέλφια, ένα αγόρι και δύο κορίτσια ηλικίας 8, 10 και 12 άρα όσον αφορά τις τάξεις έχουμε δευτέρα, τετάρτη και έκτη δημοτικού.»

«Το άνοιγμα του σχολείου το Δεκέμβριο του 2018 ήταν μεγάλο και χαρμόσυνο γεγονός για το νησί. Αντίστοιχα και φέτος το Σεπτέμβριο τόσο οι γονείς και τα παιδιά, αλλά μαζί και όλο το νησί περίμεναν με ανυπομονησία την καινούρια δασκάλα. Από την πρώτη μέρα που έφτασα στο νησί οι κάτοικοι με αγκάλιασαν κι ένιωσα πολύ οικεία γιατί η εδώ νοοτροπία μου θύμισε πολύ το δικό μου το νησί, την Κρήτη. Μιας και τα Αντικύθηρα απέχουν μόλις 2 ώρες από το Καστέλι Χανίων, οι άνθρωποι εδώ έχουν πολλές ομοιότητες με τους κρητικούς, είναι ανοιχτόκαρδοι και φιλόξενοι κι έτσι με τον τρόπο τους με έκαναν να νιώσω σαν στο σπίτι μου. «

Περίγραψέ μας μια μέρα καθημερινότητας στα Αντικύθηρα.

Πηγαίνουμε παρέα με τα παιδιά στο σχολείο και ξεχνάμε να σχολάσουμε!! Ειλικρινά δεν καταλαβαίνω πόσο γρήγορα περνάει η ώρα!! Επιστρέφουμε γύρω στις 3, τρώμε όλοι παρέα στην ταβέρνα που διατηρούν στο νησί και μετά ξεκουράζομαι για λίγο. Το απόγευμα συναντώ πάλι τα παιδιά καθώς και άλλους κατοίκους του νησιού, στο καφενείο-ταβέρνα, παίζουμε κάποιο επιτραπέζιο και κάνουμε παρέα και κάπως έτσι φτάνει και το βράδυ και πάλι από την αρχή! Βέβαια, όταν έχει καλό καιρό μας αρέσει το απόγευμα να πηγαίνουμε για περπάτημα και να βλέπουμε το ηλιοβασίλεμα στην αγαπημένη μου παραλία του νησιού, την Καμαρέλα. Σε αυτό το σημείο του νησιού μου αρέσει να πηγαίνω συχνά και εκεί χαλαρώνω και ξεχνάω τα πάντα. Η ζωή στα ακριτικά Αντικύθηρα κυλάει πολύ ήσυχα και τα παιδιά αυτά δεν μπορώ να τα δω μόνο σαν μαθητές μου, μιας και είμαστε σχεδόν όλη μέρα μαζί, είμαστε πλέον σαν οικογένεια!

Για σένα προσωπικά η λέξη «αυτονόητο» έχει πλέον άλλο νόημα μετά από μια τέτοια εκπαιδευτική εμπειρία;

Αυτό ξαναπές το!! Ποτέ δε θα φανταζόμουν τον εαυτό μου να ζει σε ένα τόσο μικρό και ιδιαίτερο μέρος, είναι μέχρι να το βιώσει κανείς… Εδώ τίποτα δεν θεωρείται αυτονόητο… Μιας και το νησί αυτό δε διαθέτει μαγαζιά πέρα από 2 ταβέρνες-καφενεία όλα τα τρόφιμα αλλά και τα απαραίτητα (πχ καύσιμα, ψωμί) πρέπει να τα παραγγείλουμε είτε από Κύθηρα είτε από Κρήτη και να έρθουν με το καράβι, αν βέβαια επιτρέψει ο καιρός την προσέγγιση του στο λιμάνι. Τα δρομολόγια δεν είναι καθημερινά και μάλιστα αυτή την εβδομάδα θα μείνουμε χωρίς καθόλου καράβι μέχρι να μπει στη γραμμή το νέο πλοίο. Ακόμα , κάτι άλλο πρωτόγνωρο για μένα είναι ότι δεν υπάρχουν άλλοι συνάδελφοι στο νησί, είμαι η μόνη. Κι έτσι μαθαίνεις να ζεις με αυτά που έχεις και να συναναστρέφεσαι ανθρώπους διαφορετικής ηλικίας και νοοτροπίας αλλά και από αυτό πάντα κάτι κερδίζεις! Οπότε, μπορώ να σου πω πως η φετινή χρονιά ήταν ένα μεγάλο σχολείο για μένα,  έμαθα να βλέπω τη ζωή αλλιώς και να εκτιμώ τα πάντα!

Μαρία-Φαίδρα Τσιαλέρα, δασκάλα στο Δημοτικό Σχολείο Αρκιών

Είναι λυπηρό να μην υπάρχουν παιδιά σ’ αυτό το νησί και το προσωπικό μου στοίχημα είναι να συμβάλλω στην διατήρηση του Δημοτικού Σχολείου Αρκιών, το οποίο για ευνόητους λόγους πρέπει να μείνει ΖΩΝΤΑΝΟ ΚΑΙ ΝΑ ΜΗΝ ΜΠΕΙ ΠΟΤΕ ΛΟΥΚΕΤΟ.

Τα περισσότερα χρόνια της ζωής της τα έζησε στην Θεσσαλονίκη, που είναι και η ιδιαίτερη πατρίδα της. Δυστυχώς ταλαιπωρήθηκε για 7,5 περίπου χρόνια μέχρι να την καλέσουν σε κάποιο σχολείο, γιατί εκείνη την περίοδο οι διορισμοί ήταν ελάχιστοι.Τον Φεβρουάριο όμως  του 2000 –μέσα στο καταχείμωνο- την κάλεσαν από το Γραφείο Πρωτοβάθμιας Άμφισσας για να διδάξει σε ένα Τμήμα Τσιγγανοπαίδων, κι αυτό διότι είχαν αρνηθεί την συγκεκριμένη θέση περίπου 90 Εκπαιδευτικοί πριν από αυτήν!Από το 2017 υπηρετεί στο 1/θεσιο Δημοτικό Σχολείο Αρκιών, μετά από αίτησή της για Απόσπαση. Στα ακριτικά νησιά με κράτησε η αγάπη των παιδιών μου, των γονέων τους και όλων των τοπικών κοινωνιών.

Το δημοτικό σχολείων των Αρκιών, είναι το μικρότερο σχολείο στην Ευρώπη, που λειτουργεί με έναν μόνο μαθητή. Αυτό και μόνο ως πρόταση τι συναισθήματα σου δημιουργεί;

Από το 2007 που υπηρετούσα σε σχολείο της Λέρου, μου γεννήθηκε ένας ασίγαστος πόθος να υπηρετήσω και σε αυτό το ακριτικό σχολείο, τα κατάφερα όπως προείπα να έρθω εδώ το 2017, γνωρίζοντας πως υπάρχει ένας μόνο μαθητής και πάρα πολλές δυσκολίες στην καθημερινή ζωή. Ήταν όμως για μένα μια μεγάλη Πρόκληση! Προσπάθησα να κάνω το Σχολείο χαρούμενο και αισιόδοξο για τον μικρό μου μαθητή, αλλά και για όλη την τοπική κοινωνία, στην οποία από τον Σεπτέμβριο του 2017 το σχολείο έχει κάνει ένα πολύ μεγάλο άνοιγμα και την έχει αγκαλιάσει με θέρμη. Προσκαλούμε τους ντόπιους σε πάρα πολλές εκδηλώσεις και γιορτές, προσφέρουμε δώρα σε όλους, αναβιώνουμε ήθη και έθιμα που έχουν ξεχαστεί και βρίσκοντας χορηγούς που με τον Εθελοντισμό τους, θα ανακουφίσουν και θα χαροποιήσουν τους ντόπιους Ακρίτες σε μεγάλο βαθμό.Όλος αυτός ο Αγώνας χαροποιεί και κοινωνικοποιεί συγχρόνως τον μαθητή μου και του διδάσκει την υπέρτατη αξία της Αγωνιστικότητας και της Αέναης πάλης στον στίβο της ζωής.Έχει τονωθεί παράλληλα η αυτοπεποίθηση του μικρού μου σε μεγάλο βαθμό και φροντίζω με την παραμονή μου εδώ, να υπάρχει μια διδακτική και παιδαγωγική συνέχεια μέχρι και την ΣΤ΄τάξη, ώστε τα αποτελέσματα να είναι τα καλύτερα δυνατά! Έχω βρει τρόπο να εξασφαλίσω και τις σπουδές του με υποτροφία στο Πανεπιστήμιο της Λευκωσίας, αλλά προς το παρόν μας λείπει το ενδιάμεσο κομμάτι του Γυμνασίου-Λυκείου, του οποίου την Ίδρυση θα προσπαθήσω να καταφέρω εδώ, στο νησί των Αρκιών. Διαφορετικά… πολύ δύσκολα θα συνεχίσει την μόρφωσή του μετά από το Δημοτικό και θα παραμείνει εδώ, όπως και τα υπόλοιπα αδέρφια του. Θα είναι τραγικό!

Το σχολείο απέκτησε και δανειστική βιβλιοθήκη για τους κατοίκους και τους επισκέπτες του νησιού. Ήδη στη βιβλιοθήκη βρίσκονται περίπου 1.000 βιβλία. Μίλησέ μας για αυτήν την προσπάθεια.

Από την πρώτη στιγμή που πάτησα το πόδι μου εδώ, όνειρό μου ήταν ο εμπλουτισμός της Βιβλιοθήκης του Σχολείου, αλλά και η δημιουργία μιας Δανειστικής Βιβλιοθήκης για τους λιγοστούς ντόπιους και για τους Έλληνες και Ξένους επισκέπτες του νησιού. Η προσπάθεια ήταν πολύ μεγάλη και κατορθώσαμε να συγκεντρώσουμε απίστευτο αριθμό ελληνόγλωσσων και ξενόγλωσσων βιβλίων, με αρωγούς και συμπαραστάτες μας σ’ αυτό το έργο, όλους τους Έλληνες, θα μπορούσα να πω. Η συμμετοχή τους ήταν καταλυτική, συνάμα συγκινητική και οι συμπατριώτες μας έδωσαν μαθήματα Εθελοντισμού και Ανιδιοτελούς Προσφοράς στον μαθητή μου και σε όλους τους κατοίκους του νησιού. Επίσης εξασφαλίσαμε έπιπλα-βιβλιοθήκες, ώστε να «υποδεχθούν» τα πάρα πολλά βιβλία με χορηγίες από Εταιρείες και από απλούς  ιδιώτες. Το μόνο που μένει… είναι να επιδιορθωθεί το εσωτερικό του σχολείου μας από τον Δήμο Πάτμου, ώστε να μπορέσουν να ταξινομηθούν τα βιβλία και να πάρουν τη θέση τους στα ράφια.

Τιμήθηκες από την Ακαδημία Αθηνών για την αφοσίωση και τη συνέπεια με την οποία εκτελεί ς τα καθήκοντά σου. Θεωρείς ότι κάτι ανάλογο οφείλει να κάνει και το κράτος για όλους εκείνους τους δασκάλους που δίνουν έναν καθημερινό αγώνα σε δύσκολες συνθήκες;

Η βράβευσή μου από την Ακαδημία Αθηνών ήταν για μένα μία πολύ μεγάλη έκπληξη! Διότι όταν είσαι Παιδαγωγός δεν περνά ποτέ από το μυαλό σου, πως θα βραβευτείς για το «αυτονόητο».Τουλάχιστον εγώ δεν θα το φανταζόμουν ποτέ! Διότι απλώς επιτελείς το λειτούργημά σου, δίνεσαι με όλη σου την ψυχή σ’ αυτό και δεν έχεις καν τον χρόνο να σκεφτείς πως υπάρχει μια Ακαδημία που απονέμει βραβεία, και μάλιστα σε Εκπαιδευτικούς της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης! Νομίζω πως κάτι τέτοιο – όπως μου είπαν άλλωστε οι ίδιοι – δεν είχε συμβεί για δεκαετίες!Θα ήθελα δε να διευκρινίσω, πως δεν βραβεύτηκα για την θητεία μου στο Δημοτικό Σχολείο Αρκιών, αλλά η αιτία ήταν το συνολικό εκπαιδευτικό και παιδαγωγικό μου έργο. Η αφορμή ήταν οι Αρκιοί, γιατί προκάλεσε εντύπωση το γεγονός της εθελούσιας  Απόσπασής μου σ’ αυτήν την δύσκολη και μοναχική Σχολική Μονάδα της Δωδεκανήσου. Πιστεύω πως το Κράτος οφείλει να παρέχει κίνητρα σε συναδέλφους και να διευκολύνει την ζωή τους, όταν υπηρετούν σε ακριτικές περιοχές, και όχι να αδιαφορεί γι’ αυτούς. Στις βραβεύσεις δεν πιστεύω και τόσο! Όμως σου τονώνουν το ηθικό! Παράλληλα δημιουργούν και φθόνο σε πολλούς συναφέλφους, άδικα κατά την ταπεινή μου γνώμη!

Πώς σε υποδέχτηκαν οι κάτοικοι όταν πρωτοπήγες στο νησί ;

Οι κάτοικοι των Αρκιών, αυτοί οι τιμημένοι Ακρίτες (περίπου 35), επιμένουν να ζουν γεμάτοι περηφάνια στον τόπο τους, αλλά και γεμάτοι απογοήτευση, λόγω της εγκατάλειψης που βιώνουν από την Πολιτεία… από τότε που θυμούνται τον εαυτό τους! Είναι ευγενικοί και καλοσυνάτοι! Όμως δεν έτυχα κάποιας ιδιαίτερης υποδοχής, διότι το γνώριζαν από τον Αύγουστο του 2017 πως θα έρθω στο νησί με δική μου επιλογή. Γνώριζαν και τον άντρα μου – που είναι νησιώτης – εδώ και πολλές δεκαετίες – και μετά την αρχική έκπληξη, πιστεύω πως τους φάνηκε φυσιολογικό. Με είδαν δυναμική και αποφασισμένη και όχι τρομοκρατημένη και επιφυλακτική, ίσως γι’ αυτό…

Περίγραψέ μας μια μέρα καθημερινότητας στους Αρκιούς;

Πολύ απλά θα σου πω, πως η καθημερινότητά μου στους Αρκιούς είναι δουλειά…δουλειά…δουλειά…από το πρωί μέχρι το βράδυ. Πολλές φορές και ως τα ξημερώματα της επόμενης ημέρας. Με λίγη ξεκούραση αλλά με μεγάλη ικανοποίηση για τα αποτελέσματα των προσπαθειών μου! Διευρύνονται συνεχώς οι ορίζοντες του μαθητή μου, αυξάνεται η εμπιστοσύνη στον εαυτό του, καλυτερεύει η Σχολική Μονάδα, την οποία βρήκα σε κατάπτυστη κατάσταση, εξοπλίζεται συνεχώς το Σπίτι του Εκπαιδευτικού και ευνοούνται οι ντόπιοι κάτοικοι, χάρη στις προσπάθειές μου να νοιώσουν πως κάποιοι άνθρωποι τους σκέπτονται και θα τους στείλουν τα πάντα. Επίσης, χάρη στις δημόσιες σχέσεις μου και την αδιάκοπη δουλειά, ειδικά στον Επικοινωνιακό Τομέα ( ΜΜΕ), κατάφερα να κάνω πολύ γνωστό το Σχολείο και το νησί των Αρκιών σε όλους τους Έλληνες, τους Κυπρίους, τους Ομογενείς του εξωτερικού και σε πολλούς Ευρωπαίους.

Για σένα προσωπικά η λέξη «αυτονόητο» έχει πλέον άλλο νόημα μετά από μια τέτοια εκπαιδευτική εμπειρία;

Ωωωωωω! Η λέξη αυτονόητο και η σημειολογία της είναι ανύπαρκτη για τα δεδομένα των Αρκιών! Καμία σχέση με όλη την υπόλοιπη Ελλάδα! Οι Αρκιοί είναι – και το πιστεύω ακράδαντα αυτό – η πιο δύσκολη περιοχή της Ελλάδας για υπηρέτηση στο Σχολείο! Τα πάντα είναι πρωτόγνωρα αλλά και πολύ δύσκολο να κατορθωθούν βήματα προόδου σε όλους τους τομείς. Εγώ η ίδια διδάχθηκα και συνεχίζω να διδάσκομαι καθημερινά, έναν διαφορετικό τρόπο ζωής και παιδαγωγικής πράξης, που δεν θα μπορούσα ποτέ να διανοηθώ πως υπάρχει! ΤΙΠΟΤΕ ΔΕΝ ΘΕΩΡΕΙΤΑΙ ΑΥΤΟΝΟΗΤΟ ΕΔΩ! Έχω πάθος για το έργο μου – και σαν Παιδαγωγός και σαν κάτοικος του νησιού – με πολύ μεγάλο πείσμα να καταφέρω την μεγάλη αλλαγή προς το καλύτερο! Γι’ αυτό και ο Αγώνας δεν σταματά ποτέ! Το Σχολείο μας το έχω ονομάσει «ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ». Διότι έχουμε δημιουργήσει αμέτρητες φιλικές σχέσεις, όλοι οι Φίλοι μας στηρίζουν με χίλιους δυο τρόπους στο έργο μας και γιατί παράγουμε συνεχώς Πολιτισμό μέσα στις πέτρες και τα σκίνα – όπου βρισκόμαστε – με τις πάμπολλες εκπαιδευτικές και πολιτιστικές  μας δράσεις.