ΜΑΡΙΑ ΚΙΤΡΑ: Η ΣΕΝΑΡΙΟΓΡΑΦΟΣ ΤΗΣ ΠΡΩΤΗΣ ΒΩΒΗΣ ΕΓΧΡΩΜΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΤΑΙΝΙΑΣ, ΤΣΑΡΛΙ

Συνέντευξη στην εκπαιδευτικό Μαρία Σαμουρκασίδου

Η ιδιαίτερη αγάπη της προς τη λογοτεχνία της καλλιέργησε το σπόρο της συγγραφής. Από κει και πέρα όλα πήραν το δρόμο τους. Ενεργή κειμενογράφος-ευθυμογράφος σε φιλολογική στήλη γνωστού περιοδικού, πολυπράγμων και έντονη προσωπικότητα, έχει καταπιαστεί με μια ποικιλία ενασχολήσεων: ως παιδαγωγός σε εργαστήρια δημιουργικής απασχόλησης και εμψυχώτρια θεατρικού παιχνιδιού. Η Μαρία Κίτρα γράφει συνεχώς. Μυθιστορήματα, πρωτότυπα παιδικά παραμύθια, ποιήματα ,θεατρικά έργα για μικρούς και μεγάλους. Φέτος, συμμετείχε στο σενάριο της πρώτης βωβής έγχρωμης ελληνικής ταινίας, Τσάρλι, σε σκηνοθεσία Θανάση Τσαλταμπάση και με πρωταγωνιστή τον ίδιο. Η γνωστή κειμενογράφος μίλησε στο Vaterlo για τη σπουδαία αυτή συγγραφική εμπειρία, για το θεατρικό εργαστήρι που διατηρεί, την Κιβωτό Της Τέχνης, αλλά και ποιο σενάριο θα έγραφε για να περιγράψει την ελληνική κοινωνία του 2020.

Έχετε ένα πλούσιο βιογραφικό. Πού θα εστιάζατε τη Μαρία περισσότερο σε σχέση με όλα αυτά που έχει ασχοληθεί;

Πλούσιο βιογραφικό μπορεί να έχω [που και πάλι, δεν παίρνω όρκο], πλούσιο λογαριασμό καταθέσεων δεν έχω [εδώ θα πάρω όρκο]! Η συγγραφή είναι αναμφισβήτητα το κύριο κομμάτι μου κι εκείνο που μου ανοίγει κι άλλα δημιουργικά παρακλάδια, όπως η σκηνοθεσία, η υποκριτική, η στιχουργική κλπ.

Ως εμψυχώτρια θεατρικού παιχνιδιού, τι είναι αυτό το διαφορετικό που μπορεί και πρέπει να μεταδώσει το θέατρο στα παιδιά;

Ως εμψυχώτρια θεατρικού παιχνιδιού έχω δουλέψει πάνω από 15 χρόνια σε σχολεία, συλλόγους και στο εργαστήρι μου. Το θέατρο, για μένα, είναι η ίδια η ζωή πάνω σε μια σκηνή, σε μια λίγο πιο υπερβολική της μορφή! Μέσα από αυτό, τα παιδιά, δημιουργούν, εκφράζονται, εκτίθενται χωρίς φόβο, μαθαίνουν χωρίς να νιώθουν ότι αναγκάζονται, διασκεδάζουν κι ανοίγουν τους ορίζοντές τους καθώς μεγαλώνουν και ωριμάζουν. Ξεπερνούν φόβους, αναστολές, αποκτούν αυτοπεποίθηση, μοιράζονται, σέβονται και πάνω απ’ όλα, «ταξιδεύουν» σε μια μαγική χώρα που δεν έχει σύνορα και τέλος!

Μιλάμε όλοι για τη σπουδαιότητα του θεάτρου στην πολύπλευρη ανάπτυξη των παιδιών. Εν τούτοις στο σημερινό ελληνικό σχολείο δεν παρέχουμε τις ευκαιρίες στα παιδιά για να εκφραστούν. Γιατί πιστεύετε συμβαίνει αυτό;

Πολύ σημαντική η ερώτησή σας! Αν δε βρεθεί κάποιος σε υψηλά κλιμάκια, ώστε να καινοτομήσει και να αλλάξει τον τρόπο διδασκαλίας στα σχολεία σε κάτι πιο δημιουργικό κι ευχάριστο μορφώνοντας παράλληλα τα παιδιά, έτσι θα είμαστε και σε εκατό χρόνια από τώρα. Η «πεπατημένη» βολεύει, εξυπηρετεί, δε χρειάζεται επιπλέον δουλειά, δε σε βγάζει απ το πρόγραμμά σου… οπότε ποιος να ασχοληθεί…

Θα σας δώσω ένα μικρό παράδειγμα, με την ελπίδα να μη σας κουράσω. Με είχαν φωνάξει απ το γυμνάσιο του γιου μου πριν πολλά χρόνια, στα πλαίσια της παρουσίασης επαγγέλματος των γονιών. Πήγα κι εγώ με τις ιδιότητες συγγραφέας – σκηνοθέτης κι εμψυχώτρια. Όταν μπήκα στην τάξη, τα παιδιά με κοιτούσαν [εφηβεία βλέπετε] με το ύφος: «Δεν πας μανδάμ σπίτι σου να πλύνεις το πυρέξ σου;;;», ενώ η φιλόλογος είχε το ύφος «σε παρακαλώ, κάνε κάτι, προτού πάρω ψυχοφάρμακα!». Έπρεπε λοιπόν να μιλήσω για το επάγγελμά μου! ΔΕΝ είπα τίποτα. Ξεκίνησα αμέσως θεατροπαιχνίδια κι αν και στην αρχή με σνόμπαραν κάποιοι, στο τέλος έγινε το εξής! Φτιάξαμε θεατρική ομάδα, έκανα διασκευή σε κωμικό μονόπρακτο, την «Ελένη» του Ευριπίδη, το ανεβάσαμε σε θέατρο δύο φορές και δεν το πιστεύαμε!!! Δεν ευλογώ τα γένια μου, έχω κάνει αποτρίχωση! Προσπαθώ απλά να σας πω πως στα παιδιά αν δώσεις το κατάλληλο κίνητρο θα μάθουν τα ΠΑΝΤΑ!!! Αν δουν ότι πραγματικά ενδιαφέρεσαι για εκείνα, το πώς νιώθουν και τι θέλουν, θα σου δώσουν τα ΠΑΝΤΑ!!!

2009 και εγέννετο «Η Κιβωτός της Τέχνης». Μιλήστε μας γι’αυτήν τη σπουδαία προσπάθεια αγάπης για το θέατρο.

Εκείνα τα χρόνια, δούλευα σε σχολεία ως εμψυχώτρια θεατρικού παιχνιδιού. Σ ένα από αυτά, είχα ένα πολύ αγαπημένο τμήμα με 10 υπέροχα και ταλαντούχα κορίτσια, όπου μαζί σκεφτόμασταν να ανοίξω ένα χώρο, ένα θεατρικό σπιτάκι και μέσα σε αυτό να δημιουργούμε όποτε κι ό,τι εμείς θέλαμε! Ε αυτό ήταν! Χρεώθηκα μέχρι το κόκαλο κι έτσι… εγέννετο «Η Κιβωτός Της Τέχνης»! Έχουν περάσει 10 χρόνια και, από τότε, έχει περάσει πολύς κόσμος απ το κατώφλι της κιβωτού, έχει φύγει άλλος τόσος και σήμερα πια, διατηρώ ένα τμήμα μόνο με τους πιο αγαπημένους, φυσιολογικούς (!) και συνεπείς φίλους – μαθητές – συνεργάτες!

Τι στόχο έχουν τα εργαστήρια –σεμινάρια που πραγματοποιούνται στην Κιβωτό;

Πάνω απ’ όλα να διασκεδάσουν! Πολύ δύσκολες οι ζωές μας στην καθημερινή τους πορεία, πολλά «πρέπει» μέσα στη μέρα, πολύ άγχος… Τα εργαστήρια – σεμινάρια έχουν σκοπό, μέσα από τη διασκέδαση και τη χαρά, να δείξουν ότι δε χρειάζεται να είσαι ταλέντο, πανέμορφος, άτρωτος ή να αγγίζεις τη τελειότητα για να μπεις σ ένα ρόλο και να παίξεις θέατρο! Χρειάζεται συνέπεια, σεβασμό και λαχτάρα για δημιουργία! Τα υπόλοιπα τα αναλαμβάνω εγώ!

Φέτος ήταν μία ιδιαίτερη χρονιά για σας καθώς συμμετείχατε στο σενάριο της πρώτης βωβής, έγχρωμης ταινίας για μικρούς και μεγάλους, Τσάρλι. Πώς νιώσατε με αυτήν την εμπειρία;

Γενικώς το 2019 που έφυγε [και πολύ καλά έκανε] ήταν μια πολύ ιδιαίτερη και πολύ δύσκολη χρονιά…

Όμως, την πρώτη φορά που συναντήθηκα με τον απίστευτα χαρισματικό Θανάση Τσαλταμπάση στο εργαστήρι μου να μιλήσουμε για ένα παιδικό έργο που ενδιαφερόταν αλλά καταλήξαμε να μου προτείνει να του γράψω το σενάριο του «Τσάρλι», δεν το πίστευα! Αν και είναι το όνειρό μου, να είμαι κάποια στιγμή σεναριογράφος ταινιών, δεν είχα μέχρι τότε γράψει ΠΟΤΕ μου σενάριο, πόσο μάλλον μιας βωβής ταινίας, που είναι όλο λεπτομερώς αφηγηματικό! Πολύ μεγάλη πρόκληση, πολλά πακέτα τσιγάρα, πολύ αυχενικό σύνδρομο! Όμως αγάπησα την κάθε του στιγμή! ΄Ο,τι έγραφα, το ζούσα παράλληλα μέσα στο μυαλό μου! Είχα χάσει για πολύ καιρό τον ύπνο μου! Όμως, οι συγγραφικές προσκλήσεις μου αρέσουν πολύ!

Θα ήθελα πάρα – μα πάρα πολύ να γράψω κι άλλο!!!

Αν σας ζητούσαν να γράψετε ένα σενάριο μιας ταινίας που να περιγράφει την κατάσταση που βιώνουμε σήμερα και να τη σκηνοθετήσετε, ποια θα ήταν η περίληψη της ταινίας και ποιους θα διαλέγατε για πρωταγωνιστές της;

Αρχικά, θα ήταν κωμωδία, με κάποια δραματικά στοιχεία μέσα της. Έχουμε πολύ δράμα στην προσωπική μας ζωή, οπότε ο κόσμος ψάχνει διεξόδους να ανασάνει λίγο, να ξεχαστεί και πάνω απ όλα να γελάσει!

Εσείς τώρα θέλετε περίληψη ταινίας; Δεν το έχω σκεφτεί ιδιαίτερα… έως καθόλου…

Μου είχε περάσει κάποτε απ το νου, να γινόταν ταινία το μυθιστόρημα μου «πρόσεχε τι εύχεσαι», που θα βγει τον επόμενο μήνα σε δεύτερη έκδοση, απ τις εκδόσεις «Υδροπλάνο».

Αλλά αφού με ρωτάτε, ίσως να ήταν μια ταινία με τον τίτλο «faKebook” και μέσα από αυτή να έδειχνα όλη αυτή την ψευτιά της προσποιητής ευτυχίας που δείχνουμε μέσα από τα μέσα δικτύωσης, όλες τις παρεξηγήσεις που δημιουργούνται απ τα μηνύματα, όλη αυτή την εμμονή με το κινητό που έχει γίνει προέκταση του χεριού μας.

Πρωταγωνιστές, θα έβαζα τους μαθητές μου που είναι εξαιρετικοί ηθοποιοί αν και ερασιτέχνες! Μου αρέσουν πολύ οι καθημερινοί άνθρωποι που ταυτιζόμαστε μέσα από αυτούς και όχι τα μεγάλα ονόματα, που απλά πάμε στο σινεμά για να δούμε…

Δεν ξέρω αν σας κάλυψα, αλλά αν έχετε κάποιο παραγωγό που θέλει να με αναλάβει, τώρα ήρθε η ώρα να μου το αποκαλύψετε!

Υπάρχουν παραδείγματα μεγάλων σκηνοθετών ή σεναριογράφων που δεν έχουν σπουδάσει απολύτως τίποτα σε σχέση με το αντικείμενο και μας έχουν προσφέρει αριστουργήματα. Τελικά, η τέχνη διδάσκεται ή πρέπει κυρίως να την έχεις μέσα σου;

Κατά την άποψή μου, οι γιατροί και οι δικηγόροι πρέπει να έχουν σπουδάσει το αντικείμενό τους. Διαφορετικά οι μεν πρώτοι μπορεί να σε στείλουν στο … χώμα, οι δε δεύτεροι στη … φυλακή!

Πιστεύω στο ταλέντο και το χάρισμα πάρα πολύ! Ο σεναριογράφος δε χρειάζεται απαραίτητα σπουδές. Σίγουρα κάποιες γνώσεις για τη δομή ενός σεναρίου ή για τη ροή, πλοκή κλπ., αλλά και πάλι, όχι απαραίτητα! Αν κάτι είναι πολύ καλό, σουλουπώνεται εύκολα!

Η σκηνοθεσία θεάτρου [την οποία κάνω γύρω στα 20 χρόνια], πιστεύω ότι γίνεται και χωρίς σπουδές. Του κινηματογράφου όμως, χρειάζεται απαραίτητα σπουδές και γνώσεις!