ΑΝΝΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ: Η ΕΙΚΑΣΤΙΚΟΣ ΠΟΥ ΔΙΝΕΙ ΖΩΗ ΣΕ ΕΓΚΑΤΑΛΕΛΕΙΜΜΕΝΑ ΚΤΗΡΙΑ

στις

Συνέντευξη στην εκπαιδευτικό Μαρία Σαμουρκασίδου

Το εικαστικό παρεμβατικό της ταξίδι ξεκίνησε πριν από τρία χρόνια. Η ίδια χαρακτηρίζει τον εαυτό της «new kid on the block». Αν και από το 2006 ασχολιόταν  με το ψηφιακό κολλάζ, με εκθέσεις ομαδικές, ατομικές, εγκαταστάσεις, εξώφυλλα CD και περιοδικών μόνο ως «κολαζίστρια», ωστόσο ο δρόμος τη βρήκε (ή τον βρήκε) 11 χρόνια μετά. Βασικοί χώροι της είναι όλα τα εγκαταλελειμμένα εργοστάσια, ξενοδοχεία, και σπίτια ιστορικής και αρχιτεκτονικής  σημασίας ,ολόκληρης της Ελλάδας, που ρημάζουν και δεν αξιοποιούνται. Η Άννα Δημητρίου μας αποδεικνύει με τη φαντασία της, τη θέληση και την αγάπη της στη διατήρηση της αρχιτεκτονικής μας κληρονομιάς ότι τίποτα δεν αφήνεται στο χρόνο αν δεν το παραδώσουμε οι ίδιοι στα χέρια του. Μιλώντας στο Vaterlo μας ξενάγησε στις εικαστικές της σκέψεις και στα διάφορα εργαστήρια έργων τέχνης της.

0-02-04-0a880eaf5b83c5b1caf209d0f443e5db43f47a3834fb3ca834e25d8e68ed1b46_full.jpg

«Ξεκίνησα μια προσωπική διαμαρτυρία. Σκέφτηκα να ξεκινήσω από  τα εγκαταλελειμμένα Ξενία, τα γνωστά σε όλους μας ξενοδοχεία των παιδικών μας χρόνων, και σημαδεύοντας τα με την τέχνη μου να κάνω μια καλλιτεχνική διαμαρτυρία για να προσπαθήσω να δώσω πίσω την ζωή που τους υποσχεθήκαν κάποτε».

0-02-04-1d90ac338e6d2e13fae02af34ac37f88192678caeac342f59b39bca302c53b25_full.jpg

Τα Ξενοδοχεία «Ξενία» (Xenia Hotels) ήταν μέρος ενός Κρατικού Προγράμματος το οποίο στόχευε την ανάπτυξη του τουρισμού σε όλη την Ελλάδα, υπό την εποπτεία του Ε.Ο.Τ. Είχε τεθεί σε λειτουργία από το 1953 έως το 1974, ως μια από τις βασικές προτεραιότητες για την ανάκαμψη της οικονομίας. Τέλη της δεκαετίας του 90′ τα ΞΕΝΙΑ πήραν το δρόμο της μιζέριας και της εγκατάλειψης. Σήμερα η Ε.Τ.Α μετράει 44 ξενοδοχειακές μονάδες τύπου «ΞΕΝΙΑ», από τα οποία μόνο τα 11 είναι μισθωμένα και κάποια άλλα έχουν εν μέρει ή εν συνόλω παραχωρηθεί. Η Άννα επέλεξε να αντιμετωπίσει αυτά τα κτήρια, σαν αρχιτεκτονικά αριστουργήματα, και στοιχεία οργάνωσης και μορφοποίησης χώρου και όχι σαν εμπόδια σε σχέδια ανάπτυξης. Κάπως έτσι λοιπόν, αποφάσισε να αφήσει χωρίς χρηματικό κόστος την τέχνη της πάνω τους να φθαρεί και να σαπίσει, όπως κάθε μορφή τέχνης άλλωστε που αν δεν συντηρηθεί θα ρημάξει.

0-02-04-06d5ef7c9919b220934e00350ca6fd30bf99d041f0bc8ed7628f2a2a42a04ba3_full.jpg

«Θέλω να τραβήξω έτσι την προσοχή κάποιων ανθρώπων που, ενώ έχουν την γνώση και το χρήμα, δεν κάνουν κάτι. Η περιφρόνηση αφανίζει αρχιτεκτονικά διαμάντια μα και το ίδιο το αρχιτεκτονικό και ιστορικό παρελθόν της Ελλάδας. Άρχισα λοιπόν έρευνα, βρήκα τις πρώτες μακέτες τους, τα πρώτα σχόλια, κάποιες παλιές φωτογραφίες και ξεκίνησα να παίρνω σβάρνα όσα μπορούσα. Έγινε σκοπός μου κάτι σαν πεπρωμένο μου. Για να σας το πω και πιο απλά, πιστεύω στην αγάπη και στην καλοσύνη των ανθρώπων. Και ξέρω ότι θα τα καταφέρω. Γιατί ο, τι είναι γραμμένο  να γίνει θα βρει τον τρόπο να γίνει».

0-02-04-109e6a5b0b55970da70cb1499a33cb334bbe71965686147c8eaa69ea343f266f_full.jpg

Ποια ήταν η αφορμή που ξεκίνησε αυτό το εικαστικό ταξίδι στο χρόνο;

Συνέβη ένα πολύ άσχημο γεγονός στην ζωή μου το οποίο μου έδωσε την ιδέα αυτή. Να βγω παραέξω  και να αποτυπώσω  με ένα τελείως εικαστικό τρόπο όλο αυτόν τον  πόνο και τον θυμό που είχα μέσα μου. Έπειτα ο προσωπικός θυμός πήρε εύρος και έγινε θυμός για όλα εκεί έξω. Την πολιτική κατάσταση, τους  ξαφνικούς θανάτους γνωστών προσωπικοτήτων που μεγάλωσα μέσα από την τέχνη τους, για το αδίστακτο κράτος  στο οποίο ζούμε, για τα παρατημένα αρχιτεκτονικά διαμάντια που σαπίζουν σε όλη την Ελλάδα.  Ήταν ανάγκη έκφρασης, εκτόνωσης από όλο αυτό το σκότος. Η πύκνωση μου αν θες.  Με τον καιρό όταν είδα ότι είχα αυτό το impact  προστέθηκε η φιλοδοξία και η αυταρέσκεια.

0-02-04-b37964c59029fe224e8cb7c0ff7f0b37c34cf7c2175a1ab54026d9b49a09f81b_full.jpg

Ποιες είναι οι πηγές έμπνευσής σου;

Έμπνευση αντλώ από τις μνήμες του παλιού κόσμου. Αυτού που κατεδαφίσαμε για να χτίσουμε τον τωρινό. Κυρίως από τις δεκαετίες του ‘50 και του ’60 και  των αρχών του αιώνα που πέρασε, σα να άφησα ανοιχτούς λογαριασμούς εκεί πίσω και τώρα ψάχνω τρόπους να τους κλείσω. Αλλά μπορεί να με εμπνεύσει εξίσου δίκαια και μια λιπόσαρκη αστραπή στο βάθος του ορίζοντα. Οι παλιές ταινίες του Γκοντάρ, οι ζωές των άλλων στα απέναντι διαμερίσματα, τα έντονα βλέμματα, η κίνηση των σωμάτων, τα γαλάζια ξέφωτα του ουρανού, ένα λεωφορείο χωρίς φώτα εκτός υπηρεσίας στην άκρη της πόλης, οι εύγλωττες γάμπες των κοριτσιών, ένας μονόπλευρος έρωτας, μια καταστροφή, και πολύ μα πολύ μουσική. Επιρροές από Τουλούζ Λωτρέκ, Ντανταϊσμό και όλο το κίνημα των σουρεαλιστών.

0-02-04-843e5b584f294d6a857c5016b5bc0d966322c0f240c82ea01f3ace90a1fddec3_full.jpg

Ποια είναι η σχέση προσωπικού-κοινωνικού στην τέχνη σου;

Η συλλογική μνήμη ενός παλιότερου κόσμου που κάποιοι αγαπήσαμε και τον θέλουμε πίσω. Πιστεύω πως κάποια από αυτά τα κτήρια  μπορούν να μετατραπούν σε κυψέλες πολιτισμού φιλοξενώντας πολιτιστικές δράσεις και στεγάζοντας αντίστοιχες υπηρεσίες και φορείς. Έτσι μπορεί να επιτευχθεί η σύνδεση της πολιτιστικής κληρονομιάς με τη μοντέρνα δημιουργία, να μπολιαστεί η σημερινή παραγωγή κουλτούρας από το πνεύμα καλλιτεχνών του παρελθόντος.

0-02-04-3984b100a32a2f7aa5b942e51c3a30315110dfc2f4acf5b48b3c650f5f9d3994_full.jpg

Ποιοι είναι οι λόγοι κατά τη γνώμη σου που αφανίζονται τέτοια αρχιτεκτονικά διαμάντια;

Νομίζω η άκαμπτη λειτουργία του γραφειοκρατικού μηχανισμού, η έλλειψη παιδείας και η απώλεια ιστορικής και πολιτιστικής μνήμης, γιατί κατά την γνώμη μου η αρχιτεκτονική είναι μνήμη. Φαίνεται ότι αυτά τα κτήρια δεν αγαπήθηκαν και τόσο πολύ από τις τοπικές κοινωνίες ώστε αυτές να διεκδικήσουν αποτελεσματικά τη διάσωσή τους και την αξιοποίησή τους με σεβασμό στην αρχιτεκτονική κληρονομιά και την κοινωνική-πολιτιστική μνήμη. Η αρχιτεκτονική είναι ένα είδος πολιτιστικής κληρονομιάς.

0-02-04-75636ad2bb22c637a4b81c95d8a040cd2b6415bffd71dc5162a89f0a40256089_full.jpg

Χρόνος και εγκατάλειψη. Τι σημαίνει για σένα αυτή η σχέση;

Η απόλυτη λογική αλληλουχία πραγμάτων. Μοιάζει με όλους τους «γάμους» που γνώρισα, με όλες τις συμβάσεις μέσα από το πέρασμα του χρόνου. Από την άλλη σε ότι αφορά εμένα,  χρόνος είναι ο μόνος άντρας που μου έχει φερθεί με τόση ευγένεια. Τον εμπιστεύομαι και του δίνω ό,τι πιο δικό μου. Ας κάνει την δουλειά του και γω τη δικιά μου.

0-02-04-1861713d1104d7f1d276cf8c03fb2f0f520fd41ed4f76e847f0c0c785ac4543c_full.jpg

Τη στιγμή που δημιουργείς, που μεταμορφώνεις, που δίνεις χρώμα και ολοκληρώνεις ένα έργο σου ποια είναι τα συναισθήματά σου;

Μια απέραντη θάλασσα θλίψης. Σα να κολυμπάω μέσα σε ένα βούρκο μοιάζει. Άλλα κάθε φορά βάζω με πολλή αγάπη αυτό το σκάφανδρο και καταδύομαι αφήνοντας σημάδια. Μήνυμα σε ένα μπουκάλι κι όποιος το βρει το βρήκε. Η αγάπη βρίσκεται παντού, κι εγώ με αυτή, σαν όπλο, κάνω ότι κάνω.

0-02-04-1884547713df97f06e75d46a6f69e7a468dfbf770f4c29a4bbdf32f6ebef31e6_full.jpg

Αν είχαν τη δυνατότητα να μιλήσουν τα κτήρια, ποιος θα ήταν πιστεύεις ο τρόπος διαμαρτυρίας τους;

Ουρλιαχτά.

0-02-04-aabc538e2482a43c315edbb55458879ad995d1299db98969c761229b1d7abd2b_full.jpg

Έχεις δεχτεί κάποιο τηλεφώνημα από το επίσημο κράτος για όλα αυτά που έχεις δημιουργήσει κυρίως στις ξενοδοχειακές μονάδες Ξενία;

Χαχαχαχαχχααχ ανέκδοτο είναι αυτό τώρα; Σε μια χώρα σαν την Ελλάδα; Ας είμαστε ρεαλιστές. Βέβαια, από την άλλη δεν χάνω την πίστη μου. Πιστεύω στις εξαιρέσεις και στην καλοσύνη των ξένων. Πιστεύω και στις ρομαντικές ψυχές που είναι διάσπαρτες εδώ κι εκεί. Ίσως σε κάποια υπηρεσία πολιτισμού να υπάρχει μια τέτοια ψυχή που να μπορεί να δει την  πράξη μου ως μια μορφή μιας μη βίαιης επανάστασης. Η αγάπη είναι μια μορφή επανάστασης. Κάπου, κάποτε είχα διαβάσει πως η αγάπη και η επανάσταση ορθώνονται μέσα από τις στάχτες ενός νεκρού πολιτισμού. Το κράτησα. Αν καταφέρει τον ριζικό μετασχηματισμό των θεσμών της κοινωνίας, τότε ναι είναι επανάσταση. Θα δείξει ο χρόνος.

0-02-04-b8c913bfb633c29b6c05e656f6d293b93c8ea583cdaa41e6272fb439eb3d7657_full.jpg

Έχεις σπουδάσει σκηνοθεσία κινηματογράφου. Θα ήθελα να μου υποδείξεις ποιο κτήριο θα επέλεγες να γυρίσεις μία ταινία και τι τίτλο θα είχε;

Με πρόλαβε ο Βιμ Βέντερς με τα φτερά του έρωτα! Πάει καιρός που δεν λειτουργώ σαν σκηνοθέτης. Δεν μου έχει περάσει ποτέ τίποτα τέτοιο από το μυαλό.

0-02-04-de9f51c4ed08165d3d4a94d11dafe007b4003c0b13f6c7a6c051a0605a903678_full.jpg

Για να αναφερθούμε όμως και στο σήμερα, αλλά και στο αύριο, πες μας για τις εικαστικές σου αλλαγές σε ξενοδοχεία και για τα γενικότερα σχέδιά σου.

Οι ζωγραφιές μου παραμένουν εκεί μαζί με την νεκρά περίοδο των κτηρίων μέχρι να χαθούν μαζί τους. Συντηρώ όσες μπορώ και όποτε μπορώ, αλλά ο θάνατος δεν βγάζει  νέα δόντια. Καμία αλλαγή. Στατικότατα. Ελληνικό κράτος. Τα σχέδια μου είναι να κατακτήσω τους τοίχους όλου του κόσμου, να μπω σε κτήρια που αργοπεθαίνουν και να τους κρατήσω το χέρι. Δεν θα γίνει ποτέ. Δεν έχω ούτε τον εναπομείναντα χρόνο, ούτε την οικονομική δυνατότητα. Ας είμαστε ρεαλιστές, ξαναλέω. Θα ήθελα όμως κλείνοντας να μπορούσα να κάνω μια μεγάλη τοιχογραφία σε έναν ακάλυπτο μιας πολυκατοικίας, κάπου στο κέντρο μιας πόλης, που θα μοιάζει με προσευχή αλλά και όχι, που θα θυμίζει  εκδρομή αλλά και όχι ή μια παιδική Κυριακή αλλά και όχι. Το βρήκα, που θα μοιάζει με κάτι που αγάπησες  κάποτε πολύ μα δεν θυμάσαι πια καθόλου πως ήταν.

0-02-04-2b2f1d0f68889e3a5d83de48396f40d46e602549b52d7283b14db68fa0f800bf_full.jpg

INFO

Μπορείτε να θαυμάσετε περισσότερα από τα έργα της Άννας Δημητρίου εδώ

0-02-04-59ae08d1f34cdc32768dbe393ded100c36e43fdd5edb517bae8d2e5a5a00dc8a_full.jpg

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s