ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΟΜΝΗΝΟΣ: «Χρειαζόμαστε το καινούριο»

στις

 

Συνέντευξη στην εκπαιδευτικό Μαρία Σαμουρκασίδου

Ιντριγκαδόρικο, εμβληματικό, ανορθόγραφο, αλλά και τόσο διδακτικό ΤΩ ΜΑΘΕΙΜΑ, που εξελίσσεται αυτήν την περίοδο στο Bios υπό τη σκηνοθετική πινελιά του Δημήτρη ΚομνηνούΗ γεμάτη μηνύματα παράσταση που έστησε ο σκηνοθέτης  με την θεατρική ομάδα 90ο C, πάνω στο «Μάθημα» του Ευγένιου Ιονέσκο, πιστή στη νοηματική γραμμή του συγγραφέα, επικεντρώνεται σε όλα όσα βρίσκονται εκτός διδακτέας ύλης ως αντίλογο στα «ορθά, ακαδημαϊκά και κοινωνικά πρέπει» που δυστυχώς ευθύνονται για πολλές γενιές αμόρφωτων Ελλήνων. Το Vaterlo συνομίλησε με τον Δημήτρη Κομνηνό για  το πιο queer μάθημα στην ιστορία της παιδαγωγικής, το οποίο στηλιτεύει με τρόπο ωμό, τον αυταρχισμό και την άνοδο της φασιστικής νοοτροπίας στη διδακτική διαδικασία.

Ο Ευγένιος Ιονέσκο αποδομεί στα έργα του την έννοια της εξουσίας στην οικογένεια, στην πολιτική, κτλ. Στο Μάθημα αποδομεί και την εξουσία του δασκάλου. Στη θεατρική παράσταση πώς αντιλαμβάνεται αυτήν την αποδόμηση ο θεατής;

Στο θέατρο του Παραλόγου, ο θεατής έρχεται αντιμέτωπος με πολλά ταυτόχρονα ερεθίσματα. Συμβολισμούς και λοξές λεκτικές σεκάνς. Το θέατρο του Ιονέσκο (Θέατρο του Παραλόγου) οι εικόνες διαδέχονται η μια την άλλη σαν μια ονειρική διαδικασία, με στόχο μια ποιητικότερη αντίληψη του κόσμου μας. Ο Ιονέσκο έγραψε το ΜΑΘΗΜΑ, λίγο μετά τον όλεθρο του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου. Έζησε τη φρίκη και το παραλογισμό. Το φανατισμό και το θάνατο. Γνωρίζει καλά τις συνέπειες του φασισμού – δεν φοράει τη ναζιστική σβάστικα στο μπράτσο του δάσκαλου στο τέλος του έργου τυχαία. Στο ΜΑΘΗΜΑ του Ιονέσκο, ο καθηγητής είναι σαν κάποιος να μιλάει στον εφιάλτη κάποιου άλλου. Ο αυταρχικός «παντογνώστης», ο καθηγητοπρεπής «σοφός», η πάσης φύσεως «αυθεντία», είναι καταδικασμένος να γαλουχήσει μονοδιάστατους πολίτες, με ασπρόμαυρες απόψεις, παρωπίδες, γεμάτους προκαταλήψεις, φιλοδοξίες και μίσος.

Αν ανατρέξει κάποιος στο παρελθόν της ελληνικής εκπαιδευτικής πολιτικής θα παρατηρήσει ότι αλλαγές σε επίπεδο νομοθεσίας έχουν γίνει πολυάριθμες. Το σύστημα εν τούτοις παραμένει στην πλειοψηφία του απαρχαιωμένο και ‘’ξύλινο’’. Ποιοι έχουν την ευθύνη κατά τη γνώμη σας;

Ευθύνεται αποκλειστικά το πολιτικό προσωπικό της χώρας, το οποίο έχει χτυπήσει μορφωτικό και πολιτισμικό ναδίρ. Το ζήτημα της Παιδείας, ως πυλώνας της κοινωνίας, ή αλλιώς γνωστή ως «προεκλογική καραμέλα», είναι έλλειμμα αντίληψης της πραγματικότητας. Δεκαετίες εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων «τρώνε» τους εμπνευστές τους. Σειρά υπουργών Παιδείας δεν αποδέχθηκαν πορίσματα εθνικών διαλόγων από φόβο μη δώσουν πολιτική αξία στους συντάκτες τους. Οι εκπαιδευτικές δήθεν μεταρρυθμίσεις, ήταν και είναι πρόχειρα μπαλώματα σε μια τρύπια βάρκα που βουλιάζει

Πώς ορίζεται για εσάς ο ιδανικός δάσκαλος;

Δεν υπάρχει «ιδανικός» δάσκαλος. «Όταν ο μαθητής είναι έτοιμος, ο δάσκαλος θα εμφανιστεί» μας λέει η διδασκαλία Ζεν. Αλλά, ποιος είναι αυτός ο δάσκαλος; Μήπως δεν είναι και ο ίδιος ένας άνθρωπος με ελαττώματα κι αδυναμίες; Ερωτήματα, κενά και απορίες; Λένε πως, «ο μέτριος δάσκαλος μιλάει. Ο καλός δάσκαλος εξηγεί. Ο εξαιρετικός δάσκαλος δείχνει. Ο μεγάλος  δάσκαλος εμπνέει». Τα παιδιά πρέπει να διδάσκονται πώς να σκέφτονται, όχι τι να σκέφτονται. Η μάθηση είναι κάτι περισσότερο από το να αποστηθίζεις δεδομένα, είναι να φτάνεις στην κατανόηση. Επομένως, όλα αφορούν αυτή καθαυτή τη διαδικασία της διδακτικής. Διαδικασία πολύχρωμη, όπως όλοι μας. Αμοιβαία επιμορφωτική για διδάσκοντα και διδασκόμενο.

Μιλώντας ως εκπαιδευτικός, θα παραδεχόμουν δυστυχώς, ότι το σημερινό ελληνικό σχολείο στην πλειοψηφία του δεν δίνει ιδιαίτερη σημασία στα ταλέντα και στις ικανότητες των παιδιών. Εσείς συναντήσατε κάτι παρόμοιο στα μαθητικά σας χρόνια;

Ναι, φυσικά. Αλλά βρήκα τον τρόπο να επιβιώσω. Με στήριξη από την οικογένεια μου, πολύ αγώνα, πολλή δουλειά, βαρύ προσωπικό κόστος και ταπεινή αφοσίωση σε αυτό που κάνω .

Η έλλειψη παιδείας έχει οδηγήσει ιστορικά και με ακρίβεια στην άνοδο και διάδοση φασιστικών ιδεών και απόψεων. Εντοπίζετε προσωπικά στην Ελλάδα του 2019 στοιχεία που να το επιβεβαιώνουν;

Όταν υπάρχει βίντεο που έχει καταγράψει λεπτό προς λεπτό την άγρια δολοφονία του καταφανώς ανυπεράσπιστου Ζακ Κωστόπουλου, εγώ περισσεύω. Η στάση της κοινωνίας και της δικαιοσύνης μιλάει από μόνη της και είναι πάρα πολύ μακριά απ’ αυτό που θα περίμενε κανείς από μια πολιτισμένη χώρα. Στη δεκαετία του 1930 που σκαρφάλωνε ο Χίτλερ στην εξουσία, κανείς δεν ήξερε ακριβώς τι εκπροσωπούσαν οι Ναζί. Σήμερα ξέρουμε. Αλλά ξέρουμε; Δίστομο και Καλάβρυτα… Δύο πόλεις που έζησαν τη φρικαλεότητα των Ναζί σε όλο της το μεγαλείο έδωσαν ψήφους στη Χρυσή Αυγή. Εάν αυτό δεν είναι το πρώτης τάξεως παράδειγμα αμορφωσιάς του λαού μας, δεν ξέρω τι είναι; Κάθε ψήφος στη Χρυσή Αυγή αποτελεί βαριά ηθική συναυτουργία σε ένα ΕΓΚΛΗΜΑ κατά της Ανθρωπότητας, της Ελληνικής Ιστορίας και ένα σκληρό ραντεβού των ψηφοφόρων της με τη συνείδηση τους. Εάν διαθέτουν…

Θέλω να σταθούμε όμως και σε μια άλλη σημαντική παράμετρο της παράστασης. Το μαθητευόμενο άτομο είναι ένα non binary (εκτός του δίπολου άνδρας-γυναίκα)άτομο. Ως κοινωνία  έχουμε κάνει βήματα αποδοχής της διαφορετικότητας;

Επιτρέψτε μου, θα ήθελα να ενημερώσουμε τι είναι το non binary : Τα περισσότερα άτομα – περιλαμβανομένων και αυτών που έχουν προχωρήσει σε εγχείρηση αλλαγής φύλου – αυτοπροσδιορίζονται είτε ως αρσενικού είτε ως θηλυκού φύλου. Όμως, μερικά άτομα δεν ταιριάζουν σε αυτές τις δυο κατηγορίες (θηλυκό/αρσενικό φύλο). Για παράδειγμα, κάποια άτομα δομούν ένα φύλο που συνδυάζει χαρακτηριστικά τόσο θηλυκού όσο και αρσενικού φύλου, ή ένα φύλο που είναι τελείως διαφορετικό και από το αρσενικό και από το θηλυκό. Κάποια άτομα, πάλι, δεν ταυτίζονται με κανένα από τα δυο φύλα. Επίσης, το φύλο κάποιων ατόμων αλλάζει από καιρό εις καιρό κατά τη διάρκεια της ζωής του.

Άτομα των οποίων το φύλο δεν είναι ούτε αρσενικό ούτε θηλυκό, χρησιμοποιούν διάφορες ορολογίες για να περιγράψουν τον εαυτό τους, με τον όρο Non-binary να είναι ο επικρατέστερος. Άλλοι όροι είναι οι genderqueer, agender, bigender. Κανένας από αυτούς τους όρους δεν σημαίνει ακριβώς το ίδιο, όμως όλοι μιλούν για ένα φύλο το οποίο δεν είναι ούτε αρσενικό αλλά ούτε και θηλυκό.

Κεφαλαιώδους σημασίας είναι το πως αντιμετωπίζει το οικογενειακό και σχολικό́περιβάλλον ένα παιδί́ που δεν αυτοκαθορίζεται σε μια διπολική αντίληψη για το φύλο.

Ως προς την κοινωνία, τώρα. Κοιτάξτε, έπειτα από πολύ σκληρή δουλειά και πολύχρονους αγώνες από τις άξιες οργανώσεις μας, της ΛΟΑΤΚΙΑ+ κοινότητας, έπειτα από αλλεπάλληλες καταδικαστικές για τη χώρα μας αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, έχουν επιτευχθεί κάποια πρώτα δειλά νομοθετικά βήματα – εκκρεμούν τα κεφαλαιώδη ζητήματα του γάμου και της τεκνοθεσίας – όλα στη κυβερνητική βάρδια του ΣΥΡΙΖΑ με τις ψήφους του Ποταμιού. Προς τιμή και των δυο κομμάτων. Όμως στην κοινωνία το αίτημα της ισότητας περνάει από τα μονοπάτια της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Εντός και εκτός σχολείου. Κι εκεί το ζήτημα ανήκει ακόμα στα επείγοντα. Πρέπει να γίνουν τα σχολειά και τα εκπαιδευτικά́ μας ιδρύματα πιο ασφαλή́, απαλλαγμένα από κάθε είδους διακρίσεις, σχολικό εκφοβισμό και μπούλινγκ.

TW MATHEIMA - MARINA POLIMERI copy.jpg

Τι φταίει κατά την άποψη σας;

Άγνοια, προκαταλήψεις και ιδεοληψίες. Ο λαός μας είναι γεμάτος κενές και γελοίες αντιλήψεις. Εμπιστευόμαστε ανειδίκευτα και ιδιοτελή πρόσωπα που υποστηρίζουν πεισματικά ανόητες προκαταλήψεις. Με βασικό υπαίτιο το κρατικό παραμάγαζο, που ακούει στον εμπορικό τίτλο «Εκκλησία της Ελλάδος» – το μεσαιωνικό μπλοκ του σκοταδιστικού κλήρου – η ανάμιξη της οποίας στην εκπαιδευτική διαδικασία και την Παιδεία συνολικότερα, αποτελεί μια παθογένεια ανυπολόγιστης εθνικής ζημιάς.

Αν σας δινόταν η δυνατότητα να βρισκόσασταν για λίγο σε μία σχολική τάξη, ποιο μάθημα θα επιλέγατε να διδάξετε και γιατί;

Αυθόρμητα θα σας έλεγα το μάθημα της Ιστορίας. Στην παράσταση μας ακούγεται η φράση: «ένας λαός χωρίς τη γνώση του ιστορικού του παρελθόντος, της καταγωγής και του πολιτισμού του είναι σαν ένα δέντρο χωρίς ρίζες». Αλλά, ο Θουκυδίδης μας λέει κάτι πιο ουσιαστικό: «η Ιστορία είναι Φιλοσοφία μέσω παραδειγμάτων». Τώρα που (σχεδόν) όλοι οι «–ισμοί» μοιάζει να στρώνουν και πάλι το κόκκινο χαλί στο φασισμό, ίσως να έπρεπε να ξαναδούμε με άλλο μάτι τη Φιλοσοφία. Η αληθινή Ιστορία είναι φτιαγμένη από τη σιωπή των νεκρών. Η Φιλοσοφία, όμως, είναι το μικροσκόπιο της σκέψης. Το να φιλοσοφείς σημαίνει να είσαι καθ’ οδόν… Χρειαζόμαστε το καινούριο .

INFO

-Η ομάδα 90οC αφιερώνει την παράσταση στη μνήμη του Βαγγέλη Γιακουμάκη, ο οποίος βασανίστηκε άγρια και δολοφονήθηκε από συμφοιτητές του στη Γαλακτοκομική Σχολή Ιωαννίνων το 2015.

 -Μότο της παράστασης: «ΞΕΧΑΣΕ Ο,ΤΙ ΣΕ ΕΧΟΥΝ ΜΑΘΕΙ»

 

 -ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ

Συμπαραγωγή: Ομάδα 90οC / ΟΔΥΣΣΕΙΑ–ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ / Bios – ExploringUrbanCulture

 

Μετάφραση / Σκηνοθεσία / Φωτισμοί: Δημήτρης Κομνηνός

Ιστορική Έρευνα / Διασκευή: Ομάδα 90°C

Σκηνογραφική επιμέλεια: Γιώργος Λυντζέρης

Κοστούμια: Μαρίνα Πολυμέρη Atelier

Πρωτότυπη Μουσική / Visuals: Ανδρέας Τρούσσας

Κινησιολογική Επιμέλεια: Πάνος Μεταξόπουλος

Φωτογραφίες: Μάνος Χρυσοβέργης

Make-up / Μαλλιά: Σάλλη Αλ Ταπάς

Βοηθός Σκηνοθέτη: Σεμέλη Παπαοικονόμου

ΔΙΑΝΟΜΗ

Καθηγητής: ΜΕΛΕΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ

Μαθητευόμενο άτομο: JAMESRODI

Υπηρέτρια: ΜΑΡΙΝΑ ΠΟΛΥΜΕΡΗ

ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ

Πέμπτη, Παρασκευή, Σάββατο, Κυριακή στις 21:00.

Πρώτη παράσταση: 02/05/2019

Τελευταία παράσταση: 09/06/2019

Διάρκεια παράστασης: 80 λεπτά

ΠΟΥ

BiosBasement: Πειραιώς 84, Κεραμεικός, Τ: 210 3425335

 

ΤΙΜΕΣ ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ

Πέμπτη, Παρασκευή: Γενική Είσοδος 12€

Σάββατο, Κυριακή: Κανονικό Εισιτήριο 14€

Μειωμένο/φοιτητικό/ανέργων/άνω των 65: 12€

Προπώληση: Viva.gr

instagram.com/90vathmoic

facebook.com/90vathmoic

www.90vathmoic.com

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s