Συνέντευξη στην εκπαιδευτικό Μαρία Σαμουρκασίδου

Σκηνοθέτις, ηθοποιός και τραγουδίστρια. Γεννήθηκε στο Έξετερ της Αγγλίας, αλλά ευτυχώς για μας μεγάλωσε στην Αθήνα και αποφοίτησε από το τμήμα θεάτρου της Σχολής Καλών Τεχνών του ΑΠΘ. Η Ελένη Ευθυμίου βρίσκεται συνεχώς σε μία εγρήγορση έμπνευσης και δημιουργίας υπογράφοντας δουλειές που ξεχωρίζουν με διαφορά, παρά το νεαρό της ηλικίας της. Από το 2013, σκηνοθετεί στην θεατρική ομάδα ”Εν Δυνάμει”. Μια σειρά από παλιά και νέα project σε Ελλάδα και εξωτερικό βρίσκονται σε εξέλιξη και όλα δείχνουν πως εκτός από παρόν, έχει και ένα πολλά υποσχόμενο μέλλον. Ανάμεσα σε πρόβες και στις ετοιμασίες για την παράσταση “Ο άνθρωπος ανεμιστήρας ή πώς να ντύσετε έναν ελέφαντα” στη Δρέσδη, η Ελένη Ευθυμίου μίλησε στο Vaterlo για το πέρας των παραστάσεων “Μαμά! Το δωμάτιο των θαυμάτων”, για τις επερχόμενες παραστάσεις στη Δρέσδη, αλλά και για το ενδεχόμενο να γίνει… δασκάλα για μια μέρα!

Οι παραστάσεις, ενός ύμνου όπως έχει χαρακτηριστεί για τη μητρότητα, “Μαμά! Το δωμάτιο των θαυμάτων”, ολοκληρώθηκαν. Πείτε μας για το μοναδικό θεατρικό αυτό εγχείρημα.

Όλα ξεκίνησαν όταν η στενή φίλη και χρόνια συνεργάτης μας, Ελένη Δημοπούλου, καλλιτεχνική διευθύντρια του ΔΗΠΕΘΕ Ιωαννίνων, πρότεινε σε εμένα και τη Σοφία Ευτυχιάδου να γράψουμε ένα θεατρικό έργο για τη μητρότητα. Η πρόταση αυτή δεν ήταν μία απλή ανάθεση αλλά μία συνειδητή και στοχευμένη ιδέα καθώς αυτό το θέμα αφορούσε και αφορά έντονα το τελευταίο διάστημα τόσο εμένα όσο και τη Σοφία Ευτυχιάδου, για διαφορετικούς λόγους την καθεμία. Έτσι προέκυψε αφ’ ενός από τις δικές μας αναφορές και ανησυχίες, αφ’ εταίρου από την εξαιρετικά σημαντική συμβολή των ηθοποιών της παράστασης στο υλικό της συνολικής δραματουργίας – μέσω των προβών- , μία πολύ συμπυκνωμένη, προσωπική δουλειά – μελέτη πάνω στη υπέρμετρη χαρά και γοητεία αλλά και τις αμέτρητες δυσκολίες της μητρότητας. Το δύσκολο κομμάτι ήταν φυσικά πως το θέμα αυτό είναι πολύ δύσκολο να το προσεγγίσεις χωρίς να παραλείψεις ή να απλοποιήσεις πράγματα καθώς το υλικό είναι απροσπέλαστο, από την άλλη όμως, τολμώ να πω ότι βρέθηκε σχεδόν μαγικά μία χρυσή τομή ώστε, μέσα από την αφήγηση μίας μόνο ιστορίας να επιτευχθεί μία οικουμενική αναφορά στη “Μαμά”, με αποτέλεσμα η παράσταση να αφορά ανθρώπους διαφορετικών ηλικιών, εξίσου. Και ναι, είμαστε πολύ περήφανοι όσοι συνεργαστήκαμε σε αυτή τη θεατρική κατάθεση.

Το έργο υμνεί τη γυναίκα γενικότερα. Είτε αυτή που θέλει να γίνει μάνα και γίνεται είτε τη γυναίκα που δε θέλει. Πιστεύετε ότι η αγάπη και το ενδιαφέρον περιορίζεται μόνο στους απογόνους;

Φυσικά και όχι. Η αγάπη είναι όπου θέλει κανείς να τη βρει. Η παράσταση δεν έχει καμία πρόθεση να διδάξει το “θαύμα της μητρότητας” ως ευαγγέλιο ή ως αυτό που “πρέπει” κάθε γυναίκα να κάνει αλλά άλλες μπορούν και θέλουν κι άλλες όχι. Το ζήτημα “μητρότητα” για μας στην προκειμένη περίπτωση είναι ένα αντικείμενο μελέτης – προσπαθούμε να το δούμε τόσο μέσα από το υποκειμενικό μας πρίσμα όσο και από την απόσταση με την οποία θα προσεγγίζαμε ένα οποιοδήποτε άλλο θέμα. Επειδή όμως αναφέρετε στην ερώτησή σας τους απογόνους – και καλό είναι να πω πως πιστεύω ότι οι απόγονοι δεν χαίρουν πάντοτε την αγάπη και το ενδιαφέρον από τους γονείς τους – στην παράστασή μας όντως δε μελετάμε τις αρνητικές ή νοσηρές πτυχές που μπορεί να έχει ένας άνθρωπος με τη μητέρα του αλλά προσεγγίζουμε το θέμα κυρίως μέσα από πιο υπαρξιακές, συμβολικές και ποιητικές πτυχές της σχέσης της μάνας με τους απογόνους της.

Ο ομφάλιος λώρος πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι να αποβεί γέφυρα εξέλιξης ή σκοινί στασιμότητας;

Ο ομφάλιος λώρος, όπως αναφέρετε κι εσείς, είναι μία σύνδεση (ρεαλιστικά και μεταφορικά) που επιλέγεις αν θα την αφήσεις να σε τρέφει ή αν θα της επιτρέψεις να σε περιορίσει και να σε δέσει. Νομίζω από κει και πέρα ο κάθε άνθρωπος επιλέγει τι θα είναι γι’ αυτόν ο λώρος.

Επόμενος σταθμός του Μαμά! Το δωμάτιο των θαυμάτων;

Το φθινόπωρο σκοπεύουμε να ταξιδέψουμε στη Θεσσαλονίκη και ελπίζουμε αυτή να είναι μόνο η αρχή…

Ετοιμάζετε όμως κάτι στα μέσα Μαΐου πέρα από τα σύνορα της χώρας. Στη Δρέσδη. Μιλήστε μας για αυτό.

Στις 18 και 19 Μαΐου 2019 θα παρουσιάσουμε με την μεικτή ομάδα νέων με και χωρίς αναπηρία Εν Δυνάμει το πρώτο μέρος της τριλογίας μας (“Το ‘Αλλο το Κανονικό”) την παράσταση “Ο άνθρωπος ανεμιστήρας ή πώς να ντύσετε έναν ελέφαντα” στο Bürgergbühne Festival “Our Stage” στη Δρέσδη. Η παράσταση αυτή μιλάει για τη διαφορετικότητα και για το πώς οι άνθρωποι την προλαμβάνουν και την εντάσσουν ή δεν την εντάσσουν στη ζωή τους, στην καθημερινότητά τους  και στην κοινωνία ευρύτερα. Πρόκειται για μία παράσταση που κραυγάζει την αποδοχή απέναντι σε κάθε τι “διαφορετικό”.

Παίζετε, τραγουδάτε, χορεύετε, σκηνοθετείτε. Πού εντάσσετε περισσότερο σε όλα αυτά την Ελένη;

Αναπόφευκτα και στα τρία. Δεν έχω καταφέρει να κάνω κάτι από αυτά χωρίς την Ελένη-είναι πάντα εκεί κι αυτή! Ίσως διαφορετικές πτυχές της αλλά πάντα το ίδιο πρόσωπο…

Θεωρείτε ότι στην Ελλάδα δίνεται ο ανάλογος χώρος στους νέους ανθρώπους να παρουσιάσουν και να δείξουν κάτι πρωτοποριακό;

Το χώρο ποτέ δε θα μας τον δώσουν χωρίς να τον διεκδικήσουμε μέσα από τη στάση μας και την ατελείωτη προσπάθεια και αφοσίωση στην δουλειά μας. Όχι, ο χώρος που δίνεται είναι πεπερασμένος και δίνεται μόνο σε μορφή “φόρμας” – εσύ ταιριάζεις εκεί – εσύ κάνεις καλά αυτό – εσένα δε σου ταιριάζει αυτό. Η ταμπέλα μπαίνει πολύ εύκολα και βγαίνει μόνο όταν εσύ αποφασίζεις να μη τη φορέσεις. Στην Ελλάδα οι σαραντάρηδες θεωρούνται νέοι καλλιτέχνες ενώ στο εξωτερικό είναι ήδη διευθυντές μεγάλων Φεστιβάλ.

Αν σας δινόταν η ευκαιρία να μπείτε για μια μέρα μέσα σε μια σχολική τάξη, πάνω σε ποιο από τα έργα σας που έχετε συμμετάσχει είτε ως ηθοποιός είτε ως σκηνοθέτρια θα πραγματοποιούσατε το μάθημα;

Αν είχα μία ώρα μόνο θα αναφερόμουν στη δουλειά που κάνουμε με την ομάδα Εν δυνάμει καθώς αποτελεί ένα πρωτότυπο σχήμα ομάδας αλλά και οι δουλειές που έχουμε κάνει μαζί με εκφράζουν περισσότερο. Μιλώντας για αυτή τη δουλειά θα μπορούσε να ανοίξει μία συζήτηση τόσο για θέματα κοινωνικά όσο για θέματα που αφορούν τη σκηνοθεσία, τη συγγραφή κειμένων αλλά και τη θεατρική πράξη γενικότερα. Αν είχα παραπάνω ώρες όμως θα επεκτεινόμουν και στις πολύ πρώτες μου σκηνοθεσίες και θα μιλούσα για τα οφέλη της άγνοιας κινδύνου, τα οφέλη της αδιαφορίας απέναντι στην κριτική του κοινού, της εμπιστοσύνης στο ένστικτο αλλά και στη μαγική ιδιότητα που έχουν τα “λάθη” να σε κάνουν πιο δυνατό και να σε βοηθούν να εξελιχθείς.

INFO

 ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΟΜΑΔΑ «Εν δυνάμει»
Οι «Εν δυνάμει» είναι μια ανεξάρτητη ομάδα ξεχωριστών νέων, συνομήλικων εθελοντών, γονιών και φίλων. Συστάθηκε από την Ελένη Δημοπούλου και τη Μαρία Ιωαννίδου το 2008 με σκοπό να στηρίξει και να διευκολύνει τα μέλη της να ενταχθούν ισότιμα στο κοινωνικό σύνολο. Η ομάδα δημιουργίας «Εν δυνάμει» οργανώνει, αναπτύσσει και προωθεί μεικτές καλλιτεχνικές, πολιτιστικές, κοινωνικές και εκπαιδευτικές δράσεις, δίνει βήμα σε δημιουργικούς ανθρώπους, υποστηρίζει την ανοιχτή πρόσβαση στην τέχνη και ενισχύει τη διάθεση για συμμετοχή, προσφορά και συνεργασία.

Επιθυμία του θεατρικού συνόλου «Εν δυνάμει» είναι η συμβολή του σε μια Τέχνη (εν προκειμένω τη θεατρική) που επιδιώκει τη ρήξη με την παραδοσιακή αντίληψη του κοινώς αποδεκτού, μια Τέχνη που συνειδητά απομακρύνεται από τις συμβατικές φόρμες κατανόησης της κοινωνικής ζωής. Η ομάδα, με την καλλιτεχνική διεύθυνση της Ελένης Δημοπούλου, έχοντας ως τώρα παρουσιάσει μεταξύ άλλων τα έργα: «Πρωινό άστρο» του Γιάννη Ρίτσου (2011), «Νόμιζα ήσουν ξένος» (μαρτυρίες προσφύγων και αποσπάσματα θεατρικών και λογοτεχνικών κειμένων, 2013), «Η Κυράνη του δάσους» της Φωτεινής Φραγκούλη (2013). Εκτός από τη Θεσσαλονίκη, οι παραστάσεις της ομάδας έχουν παρουσιαστεί σε Αθήνα, Κωνσταντινούπολη και Χαλκιδική.

Η παράσταση «Ο άνθρωπος ανεμιστήρας ή πώς να ντύσετε έναν ελέφαντα» προέκυψε από την ασφυκτιούσα ανάγκη των μελών της ομάδας Εν δυνάμει να μοιραστούν ανοιχτά τις προσωπικές τους ιστορίες μέσα από το πρίσμα ενός καλλιτεχνικού γεγονότος.