Επιμέλεια: Μαρία Σαμουρκασίδου
Κούκλες και μαριονέτες επέστρεψαν στο νησί της Μυκόνου για να εισάγουν και φέτος τους μικρούς και μεγάλους φίλους τους στον διασκεδαστικό και διδακτικό κόσμο του κουκλοθέατρου. Αυτές τις μέρες μία μεγάλη γιορτή γέλιου, αγωνίας και προσήλωσης λαμβάνει χώρα στο νησί των ανέμων, στοχεύοντας στην προβολή και ανάπτυξη του θεάτρου με κούκλες, αλλά και στη δημιουργία μίας εστίας για τη παραδοσιακή αλλά και τόσο αγαπητή αυτή τέχνη.
Το νησί γιορτάζει φέτος τη συνεύρεση και τη συνεργασία πολλών διαφορετικών πόλων. 25 επιχειρήσεις, 6 επαγγελματικοί θίασοι κουκλοθεάτρου από Αθήνα, Ρόδο, Εύβοια, Θεσσαλονίκη, Βερολίνο, 1500 παιδιά και 10 σχολεία για 2 ολόκληρες εβδομάδες δίνουν τον καλύτερό τους εαυτό απέναντι στα παιδιά και στους κατοίκους του νησιού. «Μεγάλη χαρά μας είναι φέτος ότι θα επισκεφτεί το νησί ένας αξιόλογος και πολυταξιδεμένος θίασος που έρχεται από το Βερολίνο. Σε αυτό βοήθησε και είμαστε πολύ ευγνώμων ο Σύλλογος Γονέων και Κηδεμόνων των Ιδιωτικών Εκπαιδευτηρίων «Σύγχρονη Παιδεία»», τονίζει η Εύα Νικηφόρου, το πρόσωπο που επιμελείται καλλιτεχνικά για 4η συνεχόμενη χρονιά τη Γιορτή Κουκλοθέατρου. Μιλώντας στο Vaterlo επισημαίνει τη μεγάλη εθελοντική συμμετοχή που λαμβάνει όλο αυτό το εγχείρημα καθώς πέρυσι, ιδιωτικός παιδικός σταθμός κράτησε τα πρωινά αφιλοκερδώς τα μικρά παιδιά κουκλοπαικτών για να μπορέσουν να πραγματοποιήσουν τις παραστάσεις, ενώ φέτος τα ΚΤΕΛ Μυκόνου θα μεταφέρουν επίσης αφιλοκερδώς 300 παιδιά δημοτικού σχολείου στο χώρο της ΚΔΕΠΠΑΜ για να μπορέσουν να παρακολουθήσουν μία παράσταση.
«Την αφίσα της γιορτής έχει σχεδιάσει η Βασιλική Σαντοριναίου, μαθήτρια της Α’ Λυκείου, ενώ τα φετινά μας εργαστήρια πραγματοποιήθηκαν με την πολύτιμη βοήθεια της Σταυρούλας Μαστρογιάννη η οποία ήρθε από το Πήλιο. Όλοι μαζί συντελούμε στο να δημιουργηθεί ένα κοινό σύμπαν γιορτής για λίγες μέρες», αναφέρει η κυρία Νικηφόρου προσθέτοντας ότι γιορτή είναι η συνάντηση, γιορτή είναι η συνεύρεση, γιορτή είναι και η συμπερίληψη. «Για μένα προσωπικά δεν υπάρχουν διαφορετικές μεριές, μπορεί να ακουστεί κλισέ, αλλά η τέχνη μας ενώνει όλους, μας φέρνει πιο κοντά. Δημιουργεί συνθήκες επικοινωνίας και κοινωνικοποίησης».
Το πώς ξεκίνησε όλο αυτό το εγχείρημα και φτάσαμε να μιλάμε για μία μεγάλη γιορτή στο νησί της Μυκόνου η κυρία Εύα Νικηφόρου αναφέρει: «Μέχρι τον Γενάρη του 2016, 8 μήνες αφότου είχα έρθει να μείνω μόνιμα στη Μύκονο είχα επισκεφτεί ελάχιστα την Αθήνα στην οποία κατοικούσα. Μου έλειπε το κουκλοθέατρο, μου έλειπαν οι φίλοι μου οι κουκλοπαίκτες. Οπότε αναρωτήθηκα «Μ’ αφού εγώ δε μπορώ να φύγω, πώς θα μπορούσαν να έρθουν εκείνοι;» Επισκέφτηκα λοιπόν τη ΚΔΕΠΠΑΜ χωρίς να γνωρίζω κανέναν εκεί και μοιράστηκα την ιδέα μου. Εάν δεν ήταν η Κατερίνα Ζουγανέλη δεν θα είχε ξεκινήσει τίποτα. Η έμπρακτη παρουσία, υποστήριξη, αμοιβαιότητα και συνεργασία μαζί της ήταν και παραμένει καθοριστική για την επιτυχημένη έκβαση της διοργάνωσης. Γενικά, η ανταπόκριση, η εμπιστοσύνη, η συνέπεια και η ζεστασιά που λαμβάνω κάθε χρόνο από την Ανδριανή και την Κατερίνα με γεμίζει από την πρώτη χρονιά με αισιοδοξία καθότι αποτελεί για μένα λαμπρό παράδειγμα ότι οι άνθρωποι εμψυχώνουν τους φορείς και όχι το αντίστροφο».
Το κλίμα αγαστής συνεργασίας και αλληλοϋποστήριξης της δημοτικής αρχής επιβεβαιώνουν μιλώντας στο Vaterlo τόσο η Πρόεδρος του ΚΔΕΠΠΑΜ κυρία Ανδριανή Κουφού όσο και η διευθύντρια του ΚΔΕΠΠΑΜ κυρία Κατερίνα Ζουγανέλη. «Το κουκλοθέατρο έχει γίνει πλέον θεσμός. Από την πρώτη χρονιά η τοπική κοινωνία το αγκάλιασε, οι συμμετέχοντες κάθε χρόνο όλο και πληθαίνουν για να γνωρίσουν τους ήρωες των κουκλοθεάτρων, οι οποίοι δεν είναι φανταστικοί. Είναι ήρωες οι οποίοι θέλουν να περάσουν μηνύματα στα παιδιά μέσα από τις παραστάσεις τους», τονίζει η κυρία Κουφού η οποία προσθέτει ότι η χειμωνιάτικη Μύκονος υποδέχεται σε μια γιορτινή ατμόσφαιρα περίπου 1500 μαθητές, δείχνοντας πως σαν ενεργοί πολίτες, θέλουν να ανοίξουν τα φτερά τους πέρα από τα όρια τους, για να μάθουν, να δουν, να φανταστούν, να ονειρευτούν.
Την ευκαιρία που έχουν τα παιδιά του νησιού να παρακολουθήσουν τέτοιες παραστάσεις μέσα στην καρδιά του χειμώνα, τονίζει από την πλευρά της η κυρία Ζουγανέλη. «Η γιορτή κουκλοθέατρου έχει γίνει μέρος των χειμερινών πολιτιστικών δράσεων της Μυκόνου. Μικροί και μεγάλοι την περιμένουμε με μεγάλο ενθουσιασμό. Ξεκινήσαμε δειλά με τη συμμετοχή τεσσάρων σχολείων και σήμερα έχουμε τη χαρά να φιλοξενούμε 6 διαφορετικές κουκλοθεατρικές παραστάσεις που θα παιχτούν σε 10 σχολεία της Μυκόνου», αναφέρει η κυρία Ζουγανέλη ευελπιστώντας ότι σύντομα οι εμπνευστές και οι συμμετέχοντες όλης αυτής της προσπάθειας θα καταφέρουν να διοργανώνουν μία από τις σημαντικότερες γιορτές κουκλοθέατρου στην Ελλάδα.
Το Vaterlo συνομίλησε με την Εύα Νικηφόρου και για τη σημασία του κουκλοθέατρου που ευτυχώς συνεχίζει και καθηλώνει τα παιδιά. Βραβευμένη κουκλοπαίκτρια η ίδια, η οποία διδάσκει θεατρικό παιχνίδι στα εκπαιδευτήρια «Σύγχρονη Παιδεία» επισημαίνει ότι δεν είναι καθόλου παράξενο ότι το κουκλοθέατρο συνεχίζει να καθηλώνει τα παιδιά. «Σ’ αυτή την σιδερένια εποχή στην οποία ζούμε η κούκλα επιμένει στην αυθεντικότητα, επιμένει στην αλήθεια. Η κούκλα δε λέει ψέματα ποτέ, δεν υποκρίνεται. Είναι πραγματικά αυτό που λέει, αυτό που δείχνει. Βρίσκεται εκεί για να εκφραστεί συνειδητά, με ειλικρίνεια, ελεύθερα, αυθόρμητα και μέσα από την καρδιά. Κάποιος ίσως να φοβηθεί αντικρίζοντας κάτι τέτοιο. Τα παιδιά όμως και όσοι ενήλικες αναζητούν ένα τέτοιο είδος επικοινωνίας δεν μπορούν παρά να διεισδύσουν στο κόσμο που τους ανοίγεται και να ζήσουν την εμπειρία ολοκληρωτικά. Το κουκλοθέατρο επίσης έχει αυτή τη μοναδικότητα, να λειτουργεί αναδεικνύοντας όλες τις αγωνίες, τις αντιστάσεις, τα μπλοκαρίσματα αλλά και τους φόβους μας, με τέτοιο τρόπο που να μπορούμε όχι μόνο να τα αντικρίσουμε, αλλά και να γελάσουμε μαζί τους.»
Το Κουκλοθέατρο, αλλά και η κούκλα ως μέσο έκφρασης έχει εκπαιδευτικές διαστάσεις. Θα μπορούσε να λειτουργήσει ως εργαλείο μάθησης στα χέρια του δασκάλου;
Θα μπορούσε το κουκλοθέατρο να λειτουργήσει ως εργαλείο μάθησης στα χέρια του δασκάλου εκείνου που θέλει να προσεγγίσει τη κούκλα με τον ίδιο σεβασμό και τη φροντίδα που προσεγγίζει τα παιδιά στην τάξη του. Αναδεικνύοντας δηλαδή τη κούκλα ως ένα ακόμη μέλος της σχολικής κοινότητας, ελεύθερο αλλά και με βούληση, παρόλο που φαινομενικά εκείνος θα είναι ο «χειριστής» της. Κάτι που θα μπορούσε να δοκιμάσει ένας δάσκαλος είναι η εμψύχωση μίας κούκλας χωρίς τη χρήση λόγου. Σταθείτε εκεί, κοιτάζοντας την κούκλα, επιτρέποντας να σας κοιτάει και εκείνη, μέχρι να πάρει την πρώτη της ανάσα. Μέχρι να φύγει η ντροπή, μέχρι να φύγει η αμηχανία και να έρθει η επαφή. Όπως λέει και ο δάσκαλος μου, ο Στάθης Μαρκόπουλος, κουκλοπαίκτης και κουκλοποιός, «αλίμονο αν βάλουμε την κούκλα να διδάξει τα μαθηματικά με τον ίδιο τρόπο που το κάνουμε εμείς. Τα παιδιά, εκτός από τα μαθηματικά θα μισήσουν και τις κούκλες. Αφήστε τις κούκλες να σας οδηγήσουν σαν πραγματικά ανεξάρτητοι χαρακτήρες. Αφήστε τα παιδιά αλλά και τον εαυτό σας να τις διαμορφώσουν ώστε να ωριμάζουν χτίζοντας μία σχέση όχι μονόδρομη ή απαραίτητα «καλή», αλλά ζωντανή, αυθεντική».
Τι ακριβώς σημαίνει προσωπικά για σας την ίδια να έχετε αναλάβει την καλλιτεχνική επιμέλεια της γιορτής;
Μία λέξη μου έρχεται αμέσως στο μυαλό. Ευθύνη. Η μεγαλύτερη μου επιθυμία είναι αυτό που συμβαίνει στο νησί για μία βδομάδα το χρόνο να είναι μία γιορτή όπου όλοι θα γοητευτούν, θα εμπνευστούν, θα συγκινηθούν, θα ικανοποιηθούν, θα περάσουν καλά. Κουκλοπαίκτες, φορείς, οι χορηγοί μας (15 στο σύνολο φέτος – ο μέγιστος αριθμός που είχαμε ως τώρα), δάσκαλοι και κυρίως, κυρίως επαναλαμβάνω, οι θεατές μας, μικροί αλλά και μεγάλοι. Καταλαβαίνω βέβαια ότι δεν μπορούν να είναι όλοι ευχαριστημένοι. Από την άλλη μεριά όμως η τέχνη έτσι και αλλιώς δε δίνει υποσχέσεις, τηρεί όμως τις αρχές της, δεν υφίστανται υπό όρους. Είναι πάντα εκεί, υπό οποιεσδήποτε συνθήκες. Στην τέχνη, από τις απαρχές της υπάρχει το μαζί. Έτσι και εμείς λοιπόν προσπαθούμε όλοι μαζί, δημιουργούμε όλοι μαζί, παρακολουθούμε όλοι μαζί, γελάμε, ανησυχούμε και συγκινούμαστε όλοι μαζί. Και εκεί βρίσκεται η δική μου ευθύνη, στη συνεύρεση των τόσο διαφορετικών κόσμων, τον κόσμο της κούκλας, του κάθε παιδιού, των κουκλοπαικτών, των φορέων αλλά και των χορηγών. Μένει μονάχα να γιορτάσουμε.
Vaterlo 