Επιμέλεια:Μαρία Σαμουρκασίδου
Τα κείμενα-αποσπάσματα που ακολουθούν,αφορούν το δάσκαλο.Το δάσκαλο ως πρόσωπο,το έργο του,τη ζωή του,τη θέση του.Ο δάσκαλος.Αυτός που με μία βαλίτσα,με μία τσάντα, με ό,τι έχει και δεν έχει θα βρεθεί στην πιο απομακρυσμένη γωνιά αυτής της χώρας για να διδάξει.Να γίνει πρότυπο.Να δώσει το στίγμα του.Να μάθει στα παιδιά να σκέφτονται και όχι το τί να σκέφτονται.
Αυτός είναι και πρέπει να είναι ο δάσκαλος.Όμως με το πέρασμα των χρόνων,άλλαξε κάτι;Αναθεωρήθηκαν σκέψεις για την προσπάθειά του; Άλλαξε ο ίδιος;Συμβιβάστηκε;Περιορίστηκε;Ερωτήματα που άλλοτε σε στιγμές απαντήθηκαν,άλλοτε αμφισβητήθηκαν και ενίοτε επανέρχονται στο προσκήνιο κάθε φορά που Αυτός ο Δάσκαλος παλεύει μόνος του…όπως τότε…έτσι και τώρα…
«… Οι ταλαίπωροι ούτοι διδάσκαλοι… οι των ευτελεστάτων υπηρετών και ιπποκόμων γλισχρότερον μισθοδοτούμενοι… τας παντοδαπάς περιυβρίσεις και εξευτελισμούς και προπηλακισμούς δεχόμενοι…»
(Εκθεση Ειδικού Επιθεωρητή προς το ΥΠΕΠΘ – 1883).
«Για να κάνει κανείς τον δάσκαλο σήμερα, μ’ αυτές τις συνθήκες, θα πρέπει να είναι εξαιρετικά ανθεκτικός στη φτώχεια, στην κοινωνική υποβάθμιση, στην κατασυκοφάντησή του…»
(Αποτελέσματα έρευνας, Εκπαιδευτικό Συνέδριο ΟΛΜΕ – 1993)
«Φρίκη με κατέλαβε ότε εν έτει 1885 διωρίσθην γενικός δ/ντής δημοτικής εκπαιδεύσεως, εν τω υπουργείω Παιδείας. Ουδείς δημοδιδάσκαλος ήτο εν ασφαλεία. Ο βουλευτής, ο κομματάρχης, ο παντοπώλης, ηδύνατο να τον μεταθέσουν, να τον παύσουν… Ενας βουλευτής είχεν είπει: Και τι βουλευτής είμαι εγώ, όταν δεν δύναμαι να παύσω ούτε ένα δημοδιδάσκαλον;»
(Αναμνήσεις του παιδαγωγού Παναγιώτη Οικονόμου)
«Αν όμως όλοι διασκεδάζωσιν,υπάρχουσιν ατυχή τινα όντα, άτινα κάθηνται επί ανημμένων ανθράκων, κατά τον μήνα τούτον. Τα όντα ταύτα είναι οι διδάσκαλοι, οι είλωτες της πολιτείας, οι παρίαι της δημοσίας υπηρεσίας. Κατά τον μήνα τούτον διορίζονται, μετατίθενται ή απολύονται οι ανά τας πόλεις και τας κώμας και τα χωρία διδάσκαλοι και διδασκάλισσαι από των γυμνασιαρχών μέχρι των επιστατών»
(Ο λογοτέχνης και εκπαιδευτικός Α. Κουρτίδης το 1887 περιγράφει εικόνες από την αθηναϊκή ζωή τον Αύγουστο)
«Εχω είκοσι χρόνια υπηρεσία εγώ και η γυναίκα μου που είναι δασκάλα άλλα τόσα και δεν είμαστε σε θέση να συντηρήσουμε την κόρη μας που είχε την ατυχία να πετύχει την είσοδό της σε AEI εκτός τόπου κατοικίας… τι άλλο να πω. Αρνούμαι στα 50 μου να χτυπάω την πόρτα των ιδιαιτέρων… Το θεωρώ εξευτελιστικό να μην μπορούμε να ζήσουμε από τον μισθό μας…»
(Γ. Κότσιρας, εκπαιδευτικός – στοιχεία έρευνας 2003)
«Είμαι ήδη 3 χρόνια στην περιοχή, εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από το σπίτι και δεν βλέπω φως επιστροφής. Η οικογένεια έχει μείνει πίσω, ζω σαν μετανάστης, τα χρήματα δεν φτάνουν πλέον ούτε για τα στοιχειώδη, συμπληρώνω τη διατροφή σε διάφορα συσσίτια και αναγκάζομαι πολλά βράδια, κρυφά, να βοηθάω στην κουζίνα μιας ταβέρνας. Εχω απελπιστεί και όλο και πιο πολύ μου έρχεται να τα παρατήσω»
(Ν.Κ., δάσκαλος στην Ορεστιάδα– Αδημοσίευτη ποιοτική έρευνα για τις συνθήκες ζωής των εκπαιδευτικών, 2014)
Το πρώτο κείμενο απέχει από το τελευταίο περίπου 133 χρόνια. Παρ’ όλα αυτά…
Τα συμπεράσματα δικά σας…
Vaterlo 