Η ιστορία, πόσο μάλλον η σχολική, έχει ανάγκη από ποικίλες διδακτικές μεθόδους. Καθώς δεν είναι τόσο απλό να κατανοήσουν οι μαθητές την έννοια του παρελθόντος. Για το λόγο αυτό καλούνται οι εκπαιδευτικοί να προσπαθήσουν μέσα από δράσεις να αναπτύξουν στα παιδιά ιστορική σκέψη και συνείδηση, αλλά παράλληλα να δημιουργήσουν και ένα ελκυστικό κλίμα σε όλη αυτή τη διαδικασία, αναπτύσσοντας συγχρόνως δεξιότητες των παιδιών ή καλλιεργώντας τες
Τις καινοτόμες διδακτικές πρακτικές στο μάθημα της Ιστορίας που στηρίζονται στις διερευνήσεις των ίδιων των μαθητών, μας παρουσίασε η αναπληρώτρια εκπαιδευτικός Αλεξία Σταυριανουδάκη στο Vaterlo. Η Αλεξία Σταυριανουδάκη, η οποία είναι και Υποψήφια διδάκτωρ στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, μιλώντας στη Χριστίνα Κακκέ επεσήμανε ότι η διερευνητική μάθηση αρχίζει να αποκτά ολοένα και μεγαλύτερο έδαφος στην εκπαιδευτική γνώση, ενώ απομακρυνόμαστε περισσότερο από το παραδοσιακό δασκαλοκεντρικό εκπαιδευτικό μοντέλο.
Με τον τίτλο της διδακτορικής της να είναι:.«Το διερευνητικό μοντέλο μάθησης ως παράγοντας ανάπτυξης των ανώτερων νοητικών δεξιοτήτων», τονίζει ότι το έναυσμα για τη μελέτη της αυτή μέσω της Ιστορίας δόθηκε ως εξής: «Μελετώντας προγενέστερες έρευνες και βιβλιογραφία πάνω στο συγκεκριμένο ζήτημα, παρατήρησα ότι αυτό το είδος μάθησης ταυτιζόταν κυρίως με τις θετικές επιστήμες και τα πειράματα. Επικρατούσε η πάγια αντίληψη, ότι οι θετικές επιστήμες καλλιεργούν τις δεξιότητες των μαθητών, ενώ οι θεωρητικές απλά προσφέρουν γνώσεις… Γιατί να μη συμβαίνει το ίδιο και με τις θεωρητικές επιστήμες; Στράφηκα λοιπόν, στο μάθημα της Ιστορίας που προσφέρεται κατά τη γνώμη μου για την ανάπτυξη δεξιοτήτων νόησης.»
Πώς ακριβώς εφαρμόστηκε το συγκεκριμένο μοντέλο στη διδασκαλία της Ιστορίας; Ποιες ήταν οι μέθοδοι και οι πρακτικές που εφαρμόστηκαν;
Αρχικά να τονίσω, ότι προσπαθήσαμε να ξεφύγουμε- σε συνεργασία με τους εκπαιδευτικούς πάντα των τάξεων- από τα όρια της τυπικής μάθησης, δηλαδή από τον απλό έλεγχο γνώσεων. Θέλαμε να προχωρήσει η όλη διαδικασία ένα βήμα πιο πέρα Για τον σκοπό αυτό εφαρμόστηκε η ομαδοσυνεργατική διδασκαλία μέσα από ποικίλα σχήματα.
Προσπαθήσαμε να αντιστρέψουμε τα πράγματα και ουσιαστικά στήσαμε μικρές ομάδες διερεύνησης, όπου παρείχαμε σε αυτές υλικό όπως πηγές, εικόνες, χειραπτικά υλικά. Αφήναμε τους μαθητές να αλληλεπιδρούν μεταξύ τους και με το υλικό που είχαν στα χέρια τους και να ανακαλύπτουν τη δική τους ιστορική αλήθεια την οποία και παρουσίαζαν στην ολομέλεια της τάξης. Με αυτόν τον τρόπο αλλά και μέσα από στοχευόμενους διαλόγους και διατύπωση ερωτήσεων ουσιαστικά οι ίδιοι οι μαθητές «έχτιζαν το μάθημα».
Πολλές φορές, πραγματοποιούνταν για παράδειγμα ένα είδος debate μεταξύ τους, αν το επέτρεπε και το μάθημα, όπως για παράδειγμα με το μάθημα της εικονομαχίας -κατά πόσο δηλαδή, ήταν σωστές οι αποφάσεις που πάρθηκαν ή όχι.
Κατασκευάστηκαν παιχνίδια από τους μαθητές, όπως taboo. Οι μαθητές έπαιρναν τα βασικά πρόσωπα μιας ενότητας, κολλούσαν τις εικόνες τους σε κομμάτια από χαρτόνι και οι ίδιοι συζητούσαν για το ποιες είναι οι απαγορευμένες λέξεις που θα γραφούν και δεν πρέπει να χρησιμοποιηθούν.
Πραγματικά, είναι πολύ εντυπωσιακή η όλη διαδικασία και σίγουρα καθιστά το μάθημα της Ιστορίας πολύ ενδιαφέρον για όλους τους μαθητές! Ποια ήταν τα συμπεράσματα στα οποία κατέληξες μέσα από την εφαρμογή αυτών των πρακτικών;
Πρωτίστως, διαπιστώθηκε ότι μέσω των ομαδικών και παιγνιωδών δραστηριοτήτων, τέθηκαν τα θεμέλια ώστε οι ανώτερες νοητικές δεξιότητες των μαθητών να διαχέονται σε όλους τους τομείς. Καταρχήν, μέσω των συζητήσεων αναπτύχθηκε η κριτική σκέψη των μαθητών. Επιπλέον οι μαθητές μπήκαν σε μια διαδικασία συνδυασμού δεδομένων, που προέρχονται από διαφορετικές χρονικές στιγμές, γεγονός που καλλιέργησε την ευελιξία στη σκέψη τους.
Επιπρόσθετα, μέσω των ομάδων δέθηκαν οι τάξεις μεταξύ τους και συνεργάστηκαν παιδιά διαφορετικών προσωπικοτήτων και κουλτούρων. Δόθηκε η ευκαιρία σε μαθητές που παρουσίαζαν μια μη τυπική συμπεριφορά στην τάξη, να αναδειχτούν τα ταλέντα που διέθεταν, ώστε μπορούσαν να αξιοποιηθούν στις προκλήσεις της ομάδας, που αντίθετα σε ένα παραδοσιακό μάθημα ενδεχομένως και να «απομονώνονταν».
Ήταν εντυπωσιακό, πως αναδείχτηκαν οι ξεχωριστές ικανότητες των μαθητών μέσω της διερευνητικής μάθησης!
Άρα, με λίγα λόγια, τι προσφέρει διερευνητική μάθηση της Ιστορίας;
Καλλιεργούνται, όλες οι ανώτερες νοητικές δεξιότητες των μαθητών. Εξελίσσεται η διαδικασία ένα βήμα πιο πέρα, καθώς δεν εξετάζεται μόνο η απομνημόνευση, η οποία στην ουσία βρίσκεται και στην «κατώτερη» βαθμίδα της κλίμακας των νοητικών δεξιοτήτων! Αποδείχτηκε, πως είναι προτιμότερο να καλλιεργούνται άλλες δεξιότητες όπως η κριτική σκέψη και η δημιουργικότητα, παρά να θυμούνται τα παιδιά απλά ένα όνομα ή μια ημερομηνία!
Συνάντησες δυσκολίες κατά την εφαρμογή της έρευνας;
Όχι, δε συνάντησα δυσκολίες, καθώς στην έρευνα συμμετείχαν εκπαιδευτικοί «υψηλών προδιαγραφών», εννοώντας ότι ήταν εκπαιδευτικοί που ήταν θετικοί στο να αλλάξουν τις διδακτικές τους μεθόδους και να τις εξελίξουν και που για τους δικούς τους λόγους ήθελαν να αλλάξουν τον τρόπο που προσέγγιζαν το μάθημα.
Αντιμετώπισες καχυποψία από εκπαιδευτικούς;
Καχυποψία αντιμετώπισα σε ελάχιστο βαθμό κυρίως από εκπαιδευτικούς που δε συμμετείχαν στην έρευνα. Κυρίως εκδηλώθηκε μέσω σκέψεων όπως: «Τι να μας πείτε και εσείς από τα Πανεπιστήμια, μόνο θεωρίες έχετε διαβάσει»…
Αλεξία Σταυριανουδάκη
Αναπληρώτρια Εκπαιδευτικός ΠΕ70
MsΟργάνωση και Διοίκηση της Εκπαίδευσης
Υποψήφια διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας
Vaterlo 