Στο άκουσμά της σου έρχονται αμέσως στο νου λέξεις όπως κρασί, καπναποθήκες, νερά, πλατείες, Χριστούγεννα, αρχοντικά. Όμορφη και πάντα φιλόξενη, μας υποδέχτηκε για λίγες ώρες και εμείς της δώσαμε την υπόσχεσή μας ότι θα την επισκεφτούμε άμεσα και για περισσότερο. Γιατί στη Δράμα δεν μπορείς να πεις όχι.
Από που προέρχεται το όνομα Δράμα; Η ετυμολογία της λέξης προέρχεται από το «Υδράμα» – «Δύραμα», λόγω της αφθονίας των νερών που αναβλύζουν στην περιοχή. Επίσης, στο νομό Δράμας αποτελεί κυρίαρχη θεότητα ο Διόνυσος, ο μασκοφόρος θεός της έκστασης, της γονιμότητας της Γης, του κρασιού, της διασκέδασης, της ίδιας της ζωής. Για τους ειδικούς η περιοχή της Δράμας παρομοιάζεται με την περιοχή Marlorough της Νέας Ζηλανδίας, λόγω της φήμης της αλλά και λόγω των αρωματικών κρασιών που κάνανε την «οινική επανάσταση» κατά τις αρχές της δεκαετίας του ’90.
Ένα από τα ειδυλλιακά μέρη που πρέπει να επισκεφτείτε είναι το πάρκο της Αγίας Βαρβάρας, στο κέντρο της πόλης με πηγές, λιμνούλες και καταρράκτες, ταβέρνες και ένα υπαίθριο θεατράκι και χώρους αναψυχής. Η λίμνη βέβαια, δίνει μία ιδιαίτερη σκηνική μαγεία στο τοπίο. Στον πυθμένα της βρίσκονται τα θεμέλια από το παλιό εκκλησάκι της Αγίας Βαρβάρας.
Σύμφωνα με το θρύλο που τυλίγει τις πηγές της πόλης, όταν το 1830 η Δράμα κατακτήθηκε από τους Τούρκους, το εκκλησάκι της Αγίας Βαρβάρας γκρεμίστηκε για να χτιστεί στη θέση του ένα τζαμί. Τα σχέδια των κατακτητών όμως άλλαξαν… ανήμερα της Αγίας Βαρβάρας η περιοχή πλημμύρισε με νερό και έτσι το τζαμί δεν χτίστηκε ποτέ. Από τότε η Αγία Βαρβάρα έγινε η πολιούχος της Δράμας και ακριβώς απέναντι από τη λίμνη με τα θεμέλια, χτίστηκε η καινούρια εκκλησία που αφιερώθηκε στην Αγία που έσωσε το εκκλησάκι της. Έκτοτε, στις 4 του Δεκέμβρη κάθε χρόνο η πόλη μας τιμά τη μνήμη της πολιούχου της.
Το θρύλο αυτό ακολούθησε το έθιμο με τα καραβάκια, οι εκδοχές του οποίου είναι δύο. Σύμφωνα με την πρώτη, την παραμονή της Αγίας Βαρβάρας μετά τη λιτανεία, ο κόσμος έστελνε στο βυθισμένο εκκλησάκι το κεράκι του για την Αγία πάνω σε ένα σανίδι από ξύλο.
Η δεύτερη εκδοχή βασίζεται στο ότι η Αγία Βαρβάρα εκτός από προστάτιδα του πυροβολικού ήταν και η προστάτιδα των κοριτσιών που τις φυλούσε από τη γλωσσοφαγιά και βοηθούσε τα «τυχερά» του γάμου τους. Έτσι όλα τα ελεύθερα κορίτσια στις 3 του Δεκέμβρη, κατά τη διάρκεια του εσπερινού και μόλις σκοτείνιαζε, άναβαν κεριά στον ανατολικό τοίχο της λίμνης. Κάποιες κοπέλες έβαζαν τα κεράκια τους πάνω σε σανίδες ξύλου και μαζί με μια ευχή τα έστελναν στο βυθισμένο εκκλησάκι της Αγίας Βαρβάρας. Η πορεία της σανίδας στη λίμνη έδειχνε αν η ευχή θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί. Αν το κεράκι έσβηνε θεωρούνταν αποτυχία αλλά η ελπίδα έμενε, καθώς το επόμενο πρωί όλα τα κορίτσια κατέφθαναν και πάλι στη λίμνη για να πλυθούν με το νερό που η Αγία Βαρβάρα είχε αγιάσει το προηγούμενο βράδυ.
Στη μεσοβυζαντινή εποχή (9ος-13ος αι.) η Δράμα, οχυρωμένη με κάστρο, ήταν εμπορικός και στρατιωτικός κόμβος. Στα τέλη του 19ου αι. η παραγωγή και το εμπόριο καπνού, η λειτουργία του σιδηρόδρομου (1895) και η βελτίωση του οδικού δικτύου προς το λιμάνι της Καβάλας οδήγησαν στην αύξηση του πληθυσμού και την ενίσχυση της εμπορικής δραστηριότητας. Αυτή την εμπορική δραστηριότητα μαρτυρούν τα αρχοντικά αλλά και οι άπειρες καπναποθήκες στο κέντρο και γύρω απ’ την πόλη. Οι περισσότερες στέκονται απλά και περιμένουν το χρόνο να τις «πάρει» .
Στον αντίποδα αυτών η ιστορική Καπναποθήκη Σπήρερ , η οποία μετατράπηκε σε ένα μοντέρνο city hotel . Πρόκειται για ένα διατηρητέο κτίριο του 1924, αρχιτεκτονικό 4όροφο δημιούργημα του αυστριακού αρχιτέκτονα Konrad von Vilas εμβαδού περίπου 7.000 τ.μ. Το κτίριο, αποτελεί σύμβολο για την πόλη και κουβαλάει πάνω του ιστορίες ευημερίας και ανάπτυξης, από την εποχή που τόσο η Δράμα, όσο και η ευρύτερη περιοχή, αποτελούσαν καπνοπαραγωγικό κέντρο. Κατά την ανακατασκευή δεν πραγματοποιήθηκε καμία παρέμβαση στον ξύλινο εσωτερικό του σκελετό αλλά ούτε και στα εξωτερικά χαρακτηριστικά του κτιρίου.
Ο περίφημος ανατολικός καπνός, ένα πολυδιάστατο εμπορικό αγαθό που καθόρισε σε μεγάλο βαθμό ολόκληρη την κοινωνία της Βόρειας Ελλάδος, στις αρχές του 20ου αιώνα, έχει αφήσει πολύτιμη αρχιτεκτονική κληρονομιά στις μεγαλύτερες πόλεις της περιοχής. Επιβλητικά καπνομάγαζα και καπναποθήκες, αρχιτεκτονικά τοπόσημα στη Θεσσαλονίκη, τη Δράμα, την Καβάλα, τη Ξάνθη και αλλού, θυμίζουν ακόμη και σήμερα, την εποχή όπου περιοχές ολόκληρες στροβιλίζονταν γύρω από την καλλιέργεια, την επεξεργασία και το εμπόριο του tobacco… Και όλα αυτά είναι μια καλή ευκαιρία να ανανεώσουμε το ραντεβού μας με την ταξιδιωτική ιστορία…
Επιμέλεια: Μαρία Σαμουρκασίδου
Φωτογραφίες: Vaterlo2013
Vaterlo 