Με αφορμή την Παγκόσμια Μέρα Παιδικού Βιβλίου,αλλά και την κυκλοφορία του βιβλίου του, ΦΛΩ ΚΑΙ ΤΙΜΟΛΕΩΝ – ΤΟ ΚΑΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΦΩΚΙΑΣ,από τις εκδόσεις Ψυχογιός, η Μαρία Σαμουρκασίδου συνάντησε το συγγραφέα και εκπαιδευτικό Μερκούριο Αυτζή, σε μία εφ’ όλης της ύλης συνέντευξη για το Vaterlo.
Σας την παραθέτουμε ολόκληρη
Συνέντευξη – Επιμέλεια: Μαρία Σαμουρκασίδου
Ποιες είναι οι πρώτες αναμνήσεις που έχετε από το διάβασμα ως παιδί;
Ως παιδί, θα είναι ψέμα να ισχυριστώ πως διάβαζα. Στο μυαλό μου τότε κυριαρχούσαν το παιχνίδι, η ανεμελιά, οι σκανταλιές… Όχι άδικα. Άλλα τα χρόνια εκείνα… Φτωχικά. Γεννημένος στην καρδιά του κάμπου της Ημαθίας, από φτωχούς γονείς, με τον πατέρα να ψάχνει τα πρώτα χρόνια να βρει το μεροκάματο και τη μάνα να πηγαίνει από το χάραμα μέχρι το σούρουπο στο χωράφι, το λογοτεχνικό βιβλίο πέρα από άγνωστο ήταν και ένα είδος πολυτελείας. Θυμάμαι τα διαβάσματά μου τότε περιστρέφονταν γύρω από τα κόμικς –δανεικά τα πιο πολλά–˙ Μικρός Σερίφης, Λούκυ Λουκ, Μπλεκ, Μίκυ Μάους… και από κάποια κλασικά εικονογραφημένα. Το λογοτεχνικό βιβλίο το γνώρισα πολύ αργότερα.
Πόσο βοηθούν οι αναμνήσεις τον συγγραφέα που γράφει για παιδιά;
Πολύ. Σε κάθε βιβλίο υπάρχει ο συγγραφέας ή κομμάτι της ζωής και των βιωμάτων του. Άλλοτε είναι κρυμμένος πίσω από πρόσωπα και χαρακτήρες, πρόσωπα αγαπημένα ή πρόσωπα που άφησαν το στίγμα τους στην ψυχή του, κι άλλοτε πίσω από γεγονότα. Όλα αυτά όμως δεν είναι ολοφάνερα, μπορεί να τα αναγνωρίσει κάποιος μόνο όταν γνωρίζει από πρώτο χέρι τον συγγραφέα. Και έτσι πρέπει. Μόνο όταν είναι μπολιασμένα με τη μυθοπλασία και δοσμένα με περισσή αγάπη και φροντίδα, μπορούν να μιλήσουν και να αγγίξουν το παιδί, να γίνουν προσωπική υπόθεση των αναγνωστών.
Ποια είναι η γνώμη σας για τα παιδικά βιβλία σήμερα; Κάνει καλό η πληθώρα αυτών που παρατηρείται στις μέρες μας;
Τα τελευταία χρόνια έχει σημειωθεί πολύ μεγάλη άνθηση στο λογοτεχνικό βιβλίο για παιδιά. Κι αυτό μπορεί κάποιος πολύ εύκολα να το διαπιστώσει, εάν κάνει μια μικρή βόλτα στα βιβλιοπωλεία. Υπάρχει μεγάλη ποικιλία βιβλίων με σημαντική βελτίωση τόσο στο περιεχόμενο, όσο και στην εμφάνισή τους. Βιβλία καλαίσθητα, με ποικίλη θεματολογία και πλούσια εικονογράφηση, για κάθε βαλάντιο και κάθε γούστο. Βιβλία παραμύθια, μικρές ιστορίες, διηγήματα, μυθιστορήματα, ποίηση, αλλά και λαϊκά παραμύθια.
Βέβαια η βελτίωση αυτή, πέρα από την πληθώρα που παρατηρείται, δεν εξασφαλίζει πάντοτε την ποιότητα στο περιεχόμενο. Όλα τα βιβλία δεν είναι εξίσου ποιοτικά. Υπάρχουν και βιβλία με μια χλιαρή ή επιφανειακή ιστορία, που είτε πατάνε πάνω σε μια ιδέα, χωρίς λογοτεχνικό ύφος, είτε είναι προχειρογραμμένα, ικανοποιώντας ίσως μόνο τη φιλοδοξία του συγγραφέα του. Αυτό είναι ένα ζήτημα, αλλά όχι μείζον. Υπάρχουν πολλά καλά βιβλία, ευφάνταστα, με δυνατή γραφή, ανάμεσα σε πολλά άλλα λιγότερο ποιοτικά, που πρέπει ο αναγνώστης να ανακαλύψει, αλλά αυτό κατά την ταπεινή μου γνώμη δεν κάνει κακό. Όταν ο αναγνώστης γνωρίζει τι θέλει και δεν παρασύρεται από τις κάθε είδους σειρήνες, ψάχνει και βρίσκει αυτό που θα τον κάνει να νιώσει χαρά και απόλαυση.
Ποιο θεωρείτε καλό βιβλίο και ποιο κακό;
Καλό βιβλίο είναι σίγουρα αυτό που αγγίζει την ψυχή του αναγνώστη, που μιλάει με ειλικρίνεια και αγάπη, που το παιδί μπορεί να το εμπιστευτεί και να μεγαλώσει με αυτό αγκαλιά. Είναι το βιβλίο που σέβεται το παιδί και του εμφυσάει την αγάπη και την αισιοδοξία για τη ζωή.
Το κακό βιβλίο ξεχωρίζει αμέσως.
Πιστεύετε ότι τα παιδιά σήμερα διαβάζουν περισσότερο ή λιγότερο εξωσχολικά βιβλία;
Εάν εννοείτε εξωσχολικά βιβλία τα λογοτεχνικά, θα έλεγα πως ναι, πράγματι τα παιδιά σήμερα διαβάζουν περισσότερο. Όχι όμως τόσο για να είμαστε εφησυχασμένοι. Έχουμε πολύ δρόμο ακόμα να διανύσουμε για να αγγίξουμε τα ποσοστά των αναγνωστών άλλων ευρωπαϊκών κρατών. Για να γίνει όμως αυτό, πρέπει πρώτα να αλλάξουν πολλά, με πρώτο και κύριο το εκπαιδευτικό μας σύστημα. Δεν μπορεί το παιδί από την Πέμπτη δημοτικού και κυρίως ο έφηβος του γυμνασίου και λυκείου να μην μπορεί να αναπνεύσει από τα πολλά φροντιστήρια και τις εξαντλητικές απαιτήσεις του σχολείου.
Λένε ότι ο δάσκαλος, καλύτερα από το γονιό, βρίσκει τον τρόπο να πλησιάσει τα παιδιά και να τα πείσει να διαβάσουν το κάτι «παραπάνω». Συμφωνείτε;
Δεν ξέρω εάν ισχύει αυτό. Ο δάσκαλος ούτε μάγος είναι ούτε κρατάει μαγικό ραβδί στα χέρια του. Προσωπικά πιστεύω πως τόσο ο δάσκαλος όσο και ο γονιός μπορούν εξίσου όχι να πείσουν το παιδί να διαβάσει αλλά να του εμφυσήσουν την αγάπη για το διάβασμα. Αλλά αυτό χρειάζεται τρόπο. Δεν φτάνει απλά να πεις «διάβασε!». Ή να δώσεις απλά ένα βιβλίο. Το παιδί δε θα πεισθεί να διαβάσει από τον γονιό ή τον δάσκαλο που δεν ανοίγει ούτε εφημερίδα. Που ο ίδιος δεν διαβάζει. Το καλό παράδειγμα, η μίμηση προτύπου είναι ένας τρόπος. Από κει κι ύστερα απαραίτητη, όχι μόνο για την καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας αλλά και για την ψυχική του ισορροπία, είναι η επικοινωνία, η ειλικρινής σχέση γονιού ή δασκάλου και παιδιού, η αγάπη, το να περνάς δημιουργικές ώρες με το παιδί σου και η εμπιστοσύνη ανάμεσά τους…
Το δικό σας μήνυμα για την Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου.
Σαν παιδί αυτό που μου άρεσε περισσότερο ήταν να φτιάχνω με απλά υλικά, της φύσης, το δικό μου όμορφο κόσμο. Ένα κόσμο δίκαιο, ειρηνικό, ευτυχισμένο… Το ίδιο προσπαθώ και τώρα τόσο μέσα στην τάξη του σχολείου που διδάσκω όσο και μέσα από τα βιβλία μου.
Εύχομαι λοιπόν κάποια στιγμή και ο τελευταίος σε αυτόν τον πλανήτη να ανακαλύψει τη μαγεία του καλού λογοτεχνικού βιβλίου και παρασυρμένος από τη μέθη του, με αυτό στην αγκαλιά, να προχωρήσει σε έναν κόσμο καλύτερο, που δε θα υπάρχουν η βία και ο πόλεμος αλλά μόνο χαμόγελα ευτυχίας
Vaterlo 